Doğu Cephesi ve Güney Cephesi
Doğu Cephesi’nde Kâzım Karabekir komutasındaki düzenli birlikler Ermenistan’a karşı başarı kazandı ve 3 Aralık 1920’de Gümrü Antlaşması imzalandı. Güney Cephesi’nde ise Fransız ve Ermeni işgaline karşı halk, Kuva-yı Millîye birlikleriyle savaştı.
| Doğu Cephesi | Güney Cephesi | |
|---|---|---|
| Kime karşı? | Ermenistan | Fransa ve Ermeni çeteleri |
| Kim savaştı? | Düzenli ordu (Kâzım Karabekir) | Kuva-yı Millîye (Sütçü İmam, Şahin Bey, Ali Saip Bey…) |
| Sonuç | Gümrü Antlaşması (1920): TBMM’nin ilk uluslararası antlaşması | Ankara Antlaşması (1921) ile cephe kapandı |
| Öne çıkan | Doğu sınırı büyük ölçüde güvenceye alındı | Maraş “Kahraman”, Antep “Gazi”, Urfa “Şanlı” unvanı aldı |
Batı Cephesi: düzenli ordu, İnönü ve Kütahya-Eskişehir
| Tarih | Olay | Sonuç ve önemi |
|---|---|---|
| Ocak 1921 | I. İnönü Muharebesi | Düzenli ordunun ilk zaferi; ardından Teşkilat-ı Esasiye (20 Ocak 1921) |
| Şubat-Mart 1921 | Londra Konferansı | TBMM ilk kez uluslararası bir konferansa çağrıldı; Misakımillî duyuruldu |
| Mart 1921 | Afganistan ile Dostluk Antlaşması, İstiklal Marşı’nın kabulü (12 Mart), Moskova Antlaşması (16 Mart) | Yeni devlet diplomatik destek kazandı |
| Mart-Nisan 1921 | II. İnönü Muharebesi | İkinci başarı; Mustafa Kemal’in “Siz orada yalnız düşmanı değil, milletin makûs talihini de yendiniz” telgrafı |
| Temmuz 1921 | Kütahya-Eskişehir Muharebeleri | Ordu Sakarya’nın doğusuna çekildi; 5 Ağustos 1921’de Başkomutanlık Kanunu ile Mustafa Kemal Başkomutan oldu |
Maarif Kongresi ve Tekalif-i Milliye Emirleri
Düşman Ankara’ya yaklaşırken Atatürk, 16 Temmuz 1921’de Maarif Kongresi’ni toplayarak eğitime verdiği önemi gösterdi. Ağustos 1921’de yayımlanan Tekalif-i Milliye Emirleri ile halk; yiyecek, giyecek, hayvan, araç ve silahını orduya verdi.
- Maarif Kongresi’nde millî bir eğitim ve kültür politikasının temelleri konuşuldu.
- Tekalif-i Milliye, millî birlik, beraberlik ve dayanışmanın en güzel örneklerinden biridir; ordunun Sakarya’ya hazırlanmasını sağladı.
Sakarya Meydan Muharebesi ve Büyük Taarruz
| Tarih | Olay | Sonuç |
|---|---|---|
| 23 Ağustos – 13 Eylül 1921 | Sakarya Meydan Muharebesi (“Hatt-ı müdafaa yoktur, sath-ı müdafaa vardır”) | Türk ordusunun savunmadan taarruza geçişi; Mustafa Kemal’e mareşal rütbesi ve gazi unvanı |
| 13 Ekim 1921 | Kars Antlaşması | Doğu sınırı Kafkas cumhuriyetleriyle kesinleşti |
| 20 Ekim 1921 | Ankara Antlaşması (Fransa) | Güney Cephesi kapandı |
| 26-30 Ağustos 1922 | Büyük Taarruz ve Başkomutan Meydan Muharebesi | “Ordular, ilk hedefiniz Akdeniz’dir. İleri!”; 9 Eylül’de İzmir kurtarıldı |
| 11 Ekim 1922 | Mudanya Ateşkes Antlaşması | Askerî mücadele sona erdi; İstanbul ve Doğu Trakya savaşsız kurtarıldı |
Lozan Antlaşması’nın sağladığı kazanımlar
24 Temmuz 1923’te imzalanan Lozan Antlaşması, Millî Mücadele’nin siyasi zaferidir; yeni Türk devletinin bağımsızlığı uluslararası alanda tanındı.
- Kapitülasyonlar kaldırıldı.
- Batı Trakya dışında Misakımillî sınırlarına büyük ölçüde ulaşıldı; Hatay ve Musul konuları sonraya kaldı.
- Azınlıklar Türk vatandaşı sayıldı; Türkiye ile Yunanistan arasında nüfus mübadelesi kararlaştırıldı.
- Boğazlar için uluslararası bir komisyon kuruldu.
Millî Mücadele’nin sanat ve edebiyata yansımaları
Millî Mücadele’nin siyasi, sosyal ve kültürel olayları şiir, roman, resim ve müzikte işlendi. İstiklal Marşı (Mehmet Akif Ersoy), Halide Edib’in “Ateşten Gömlek” romanı, Yakup Kadri’nin “Yaban” romanı ve Millî Mücadele türküleri bu yansımalara örnektir. LGS’de bu kazanım genellikle bir eser ya da alıntı verilerek dönemle ilişkilendirme biçiminde sorulur.
Ünite ünite ilerlemeni LGS konuları sayfasındaki takip çizelgesinde, MEBİ deneme netlerini deneme takip çizelgesinde izleyebilirsin. Bütün üniteler için LGS İnkılap Tarihi konuları sayfamıza bak.
Ya İstiklal Ya Ölüm: 10 soruluk kendini dene testi (adım adım çözümlü)
Aşağıdaki 10 soruyu çöz; her sorudan sonra doğru cevabı ve çözümü adım adım görürsün. Sonda yanlış yaptığın soruları yeniden çözebilirsin. Sorular bu sayfa için MEB kazanımlarına göre yazıldı; sonuçların yalnız bu cihazda tutulur.
Kendini dene · adım adım çözüm
Konu testi: 10 soru, her birinin çözümü adım adım
Şıkkı seç; doğru mu yanlış mı hemen gör, çözümü adım adım aç. Sonda yanlışlarını yeniden çözebilirsin.
Sorular MEB 8. sınıf öğretim programı kazanımlarına göre bu sayfa için yazıldı; sonuçların yalnız bu cihazda tutulur.
Bu konu hangi kazanımları kapsıyor?
Konu, MEB T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük öğretim programındaki aşağıdaki 8. sınıf kazanımlarını kapsar. 2026-2027’de 8. sınıf mevcut programla okutuluyor; Maarif Modeli programıyla başlayan öğrenciler LGS’ye ilk kez 2028’de girecek.
| Kod | Kazanım | Programdaki sınır |
|---|---|---|
| İTA.8.3.1 | Millî Mücadele Dönemi’nde Doğu Cephesi ve Güney Cephesi’nde meydana gelen gelişmeleri kavrar. | Millî ve yerel kahramanlara değinilir. |
| İTA.8.3.2 | Millî Mücadele Dönemi’nde Batı Cephesi’nde meydana gelen gelişmeleri kavrar. | Düzenli ordu, İnönü ve Kütahya-Eskişehir; Teşkilat-ı Esasiye, Londra Konferansı, İstiklal Marşı, Moskova Antlaşması. |
| İTA.8.3.3 | Maarif Kongresi yapan Atatürk’ün millî ve çağdaş eğitime verdiği önemi kavrar. | |
| İTA.8.3.4 | Tekalif-i Millîye Emirleri doğrultusunda yapılan uygulamaları analiz eder. | Sorumluluk almanın önemi vurgulanır. |
| İTA.8.3.5 | Sakarya ve Büyük Taarruz’da Mustafa Kemal’in rolüne ilişkin çıkarımlarda bulunur. | Kars, Ankara ve Mudanya antlaşmaları. |
| İTA.8.3.6 | Lozan Antlaşması’nın sağladığı kazanımları analiz eder. | |
| İTA.8.3.7 | Millî Mücadele Dönemi’nin olaylarının sanat ve edebiyat ürünlerine yansımalarına kanıtlar gösterir. |
Kaynaklar
- T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük Dersi Öğretim Programı (Ortaokul 8. Sınıf), 2018: üniteler ve kazanımlar — T.C. Millî Eğitim Bakanlığı, Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı
- LGS Başvuru ve Uygulama Kılavuzu 2026 (oturumlar ve soru sayıları) — T.C. Millî Eğitim Bakanlığı
Bu rehberi kim hazırladı?
Aile ve Eğitim Koçluk Ekibi — İstanbul merkezli, Türkiye geneli online öğrenci koçluğu, mizaç analizi ve veli atölyeleri. Rehberlerimiz koçluk görüşmelerinde en sık karşılaştığımız soruları ve güvenilir kaynakları temel alır; resmî kurallar değiştiğinde güncellenir.
Yaklaşımımızı tanı
