Çoklu zekâ testi: Güçlü yönlerin hangi alanlarda?

Çoklu zekâ testi nasıl çözülür ve nasıl puanlanır?

32 ifadenin her birine sana ne kadar uyduğunu işaretle; her zekâ alanı 4 ifadeyle ölçülür ve sonuç anında sıralanır. Test yaklaşık 5 dakika sürer, doğru ya da yanlış cevap yoktur.

1. Okulda ve günlük hayatta gerçekten nasıl olduğunu düşün; olmak istediğin kişiyi değil.
2. Bir ifadeyi hiç deneyimlemediysen en yakın benzer deneyimini (hobi, ödev, oyun) düşünerek cevap ver.
3. Uzun düşünme; ilk aklına gelen seçenek genellikle en doğru olanıdır.
4. Sonuç ekranında en yüksek iki-üç alanını ve onlara ait önerileri oku.

“Bana hiç uymuyor” 0, “Biraz uyuyor” 1, “Oldukça uyuyor” 2, “Tamamen uyuyor” 3 puan sayılır; her alan 0 ile 12 arasında puan alır. Bu bir yetenek sınavı değil, kendini nasıl gördüğünü yansıtan bir ankettir. Puanlar arkadaşlarınla yarışmak için değil, kendi profilini görmek içindir. Test kayıt ya da e-posta istemez.

Gardner’ın çoklu zekâ kuramı nedir?

Çoklu zekâ kuramı, zekânın tek bir IQ puanıyla anlatılamayacağını; insanların farklı içerik alanlarında farklı güçlere sahip olduğunu savunur. Harvard Üniversitesi’nden psikolog Howard Gardner kuramı 1983’te Frames of Mind kitabında ortaya koydu.

Gardner bir yeteneği “zekâ” saymak için bir dizi ölçüt kullandı. Bunlardan bazıları şunlardır:

• Beyin hasarı yaşayan kişilerde ya da olağanüstü yetenekli bireylerde o yeteneğin diğerlerinden ayrı olarak görülebilmesi,
• Kendine özgü bir gelişim süreci ve beyinde ayırt edilebilir bir temeli olması,
• Dil, sayı ya da nota gibi bir sembol sistemiyle ifade edilebilmesi,
• Deneysel psikoloji çalışmalarında diğer yeteneklerden ayrışabilmesi.

İlk kitapta yedi zekâ vardı. Gardner 1990’ların ortasında doğacı zekânın da ölçütleri karşıladığına karar verdi; böylece liste sekize çıktı. Varoluşsal zekâ gibi başka adayları da tartıştı, ancak bugüne kadar kesin olarak eklenen tek alan doğacı zekâdır.

Gardner’a göre 8 zekâ türü nelerdir?

Sekiz zekâ alanı şunlardır: sözel-dilsel, mantıksal-matematiksel, görsel-uzamsal, bedensel-kinestetik, müziksel-ritmik, kişilerarası, içsel ve doğacı. Kurama göre herkeste sekizi de vardır; kişiden kişiye değişen, hangilerinin daha belirgin olduğudur.

Çoklu zekâ test sonucum ne anlama geliyor?

Sonuç, sekiz alanda kendini nasıl gördüğünü gösteren bir profildir; en yüksek iki-üç alan, şu an en çok keyif aldığın ve kendine güvendiğin alanlardır. Düşük puanlı bir alan “yeteneksizim” demek değildir; çoğu zaman o alanda henüz yeterince deneyim kazanmadığını gösterir.

• Belirgin iki-üç güçlü alan: Bu alanları zorlandığın derslere köprü yap. Örneğin müziksel ve sözel alanın yüksekse inkılap tarihindeki olay sırasını ritimli bir anlatıma dönüştürebilirsin.
• Dengeli profil: Birçok alanda kendini benzer görüyorsun. Farklı etkinlikleri denemek, hangisinin sana gerçekten keyif verdiğini netleştirir.
• Düşük alanlar: Düşük çıkan bir alan, kapıyı kapatmak için değil küçük bir deneme yapmak içindir: bir hafta boyunca günde 10 dakika.

Sonucun tek başına bölüm ya da meslek seçmek için yeterli değildir. İlgilerini bölümlere bağlamak istiyorsan, Holland’ın RIASEC modeline dayanan bir meslek seçimi testi daha uygun bir başlangıçtır.

Çoklu zekâ kuramı bilimsel mi? Eleştiriler neler?

Çoklu zekâ kuramı eğitimde çok etkili oldu, ancak sekiz ayrı ve birbirinden bağımsız zekânın varlığı deneysel olarak güçlü biçimde kanıtlanmış değildir. Bu yüzden kuramı öğrenciyi farklı yönleriyle görmeyi sağlayan bir çerçeve olarak kullanmak, ama kesin bir ölçüm gibi yorumlamamak gerekir.

• Kanıt eleştirisi: Lynn Waterhouse 2006’da Educational Psychologist dergisindeki incelemesinde, kuramı doğrudan sınayan deneysel çalışmaların yetersiz olduğunu ve eğitimdeki uygulamalarının sağlam kanıta dayanmadığını savundu.
• Genel zekâ tartışması: Visser, Ashton ve Vernon 2006’da 200 yetişkinle yaptıkları çalışmada sözel, mantıksal, uzamsal, doğacı ve kişilerarası alanları ölçen testlerin güçlü bir ortak “genel zekâ” etkenine bağlandığını buldu. Bu, alanların sanıldığı kadar bağımsız olmayabileceğini düşündürür; duyu, hareket ya da kişilik etkisi taşıyan alanlarda, özellikle bedensel-kinestetik testlerde bu bağ daha zayıftı.
• Ölçüm sorunu: Bu sayfadaki gibi öz değerlendirme anketleri yeteneği değil, kişinin kendini nasıl gördüğünü ve neyi sevdiğini ölçer.
• Kuramı savunanların yanıtı: Gardner ve çalışma arkadaşları, kuramın yüzlerce farklı alandaki bulguların sentezine dayandığını, tek bir deneyle doğrulanıp çürütülemeyeceğini ve bulgular biriktikçe güncellendiğini belirtir.

Çoklu zekâ ile öğrenme stili aynı şey mi?

Hayır. Çoklu zekâ farklı içerik alanlarındaki yetenekleri, öğrenme stili ise kişinin öğrenirken tercih ettiği yolu anlatır. Gardner 2013’te yazdığı yazıda, iki kavramın sık sık birbirine karıştırılmasından yakındığını ve bunların temelde farklı fikirler olduğunu açıkça belirtti.

Örneğin müziksel zekâsı güçlü bir öğrencinin her konuyu şarkıyla öğrenmesi gerekmez. Müzik bazı konularda (ritimli tekrarlar gibi) yardımcı olabilir, ama matematik problemlerinde asıl ihtiyaç problem çözme pratiğidir. Öğrenme stillerinde de durum benzerdir: araştırmalar öğretimi yalnızca tercih edilen kanala göre ayarlamanın başarıyı artırdığını göstermiyor.

Güçlü zekâ alanımı derslerde nasıl kullanırım?

Güçlü alanını zorlandığın derse giriş kapısı yap, ama pekiştirmeyi dersin kendi yöntemiyle (soru çözme, yazma, tekrar) tamamla. Aşağıdaki adımlar bir haftalık deneme için tasarlandı.

1. En yüksek iki alanını ve en çok zorlandığın dersi yaz.
2. Güçlü alanından bir giriş yöntemi seç: görsel-uzamsal için konu haritası, kişilerarası için çalışma arkadaşıyla soru-cevap, doğacı için sınıflandırma tablosu gibi.
3. Girişin ardından mutlaka 10–15 soru çöz ya da konuyu kitabı kapatıp yaz.
4. Aynı konuya iki gün sonra kısa bir tekrarla dön.
5. Hafta sonunda neyin işe yaradığını not et ve bir sonraki haftanın ders çalışma programına ekle.

Kendini yetkin hissettiğin bir alandan başlamak, çalışmaya başlamayı ve devam etmeyi kolaylaştırır. Bu konuda iç motivasyon rehberimizde ayrıntılı öneriler bulabilirsin.

Veliler çoklu zekâ sonucunu nasıl kullanmalı?

Sonucu çocuğunuzun güçlü yönlerini konuşmak için kullanın; “O sayısalcı değil” gibi kesin yargılara dönüştürmeyin. Ergenlik döneminde ilgiler ve kendini algılama sık değişir.

• Çocuğunuzun en yüksek alanında yaptığı bir şeyi somut olarak takdir edin: “Grup projesinde herkesi dinleyip ortak karar çıkarman çok iyiydi.”
• Düşük alanlarda baskı yerine küçük ve keyifli denemeler önerin: bir müzik atölyesi, doğa yürüyüşü, satranç.
• Sonucu okul başarısı ya da bölüm seçimi için tek ölçüt yapmayın; öğretmen gözlemi, notlar ve çocuğun kendi ifadesiyle birlikte değerlendirin. Destekleyici bir dil kurmak için veli atölyesi içeriklerimize göz atabilirsiniz.

Planı tek başına sürdürmekte zorlanıyorsanız, öğrenci koçluğu sürecinde öğrencinin güçlü yönlerini haftalık çalışma düzenine taşıyor ve her hafta birlikte takip ediyoruz. İlk adım olarak ücretsiz 15 dakikalık ön görüşme talep edebilirsiniz.