YKS Tercihi Nasıl Yapılır? Başarı Sırasıyla 24 Tercihlik Liste Kurma Rehberi

YKS tercihi nasıl yapılır? Adım adım 9 aşama

YKS tercihi; sonuç belgendeki yerleştirme puanlarını ve başarı sıralarını öğrenip ne okumak istediğini netleştirdikten sonra ÖSYM kılavuzundan program kodlarını seçmek, bu programların geçmiş yıl verilerini YÖK Atlas’ta kontrol etmek ve listeyi tercih süresi içinde ais.osym.gov.tr’den göndermekten oluşur. Tercih ekranında geçirdiğin süre birkaç dakikadır; asıl iş, ekrana girmeden önceki araştırmadır.

1. Sonuç belgeni oku: Belgede Y-TYT ve hesaplandıysa Y-SAY, Y-EA, Y-SÖZ, Y-DİL yerleştirme puanların ile bunların başarı sıraları yer alır. TYT puanı hesaplanan aday ön lisans programlarını (kılavuzda Tablo 3), ilgili puan türünde AYT/YDT puanı hesaplanan aday o puan türündeki lisans programlarını (Tablo 4) tercih edebilir.
2. Ne okumak istediğini netleştir: Meslek, şehir, devlet ya da vakıf üniversitesi, öğretim dili ve aile bütçesi gibi ölçütlerini yaz. Bölüm konusunda kararsızsan meslek seçimi testi düşünmeye iyi bir başlangıç olabilir.
3. Güncel kılavuzu aç: ÖSYM, Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzu’nu önce ön bilgi amacıyla yayımlar, tercih süresinde ise yeniden yayımlar. ÖSYM’nin 2026 kılavuz duyurusunda da adaylardan tercih süresinde yayımlanan son hâli incelemeleri istenir.
4. Geniş bir ön liste çıkar: İlgini çeken bütün programları kodlarıyla birlikte bir tabloya yaz. Bu aşamada eleme yapma.
5. Başarı sırasını karşılaştır: Her programın geçmiş yıl başarı sırasını, kontenjanını ve doluluğunu YÖK Atlas’ta kontrol et (ayrıntısı aşağıda).
6. Koşulları oku: Programın yanındaki koşul numaralarını kılavuzun “Koşul ve Açıklamalar” bölümünde tek tek kontrol et: okul türü, sağlık raporu, yabancı dil, yaş, cinsiyet ve eğitimin yapılacağı yer gibi.
7. Listeyi istek sırana göre diz: En çok istediğin program en üstte olsun. Puana göre değil, “Bunu kazanırsam gerçekten okur muyum?” sorusuna göre sırala.
8. Sisteme gir ve kaydet: T.C. kimlik numaran ve aday şifrenle ais.osym.gov.tr adresinden ya da ÖSYM Aday İşlemleri Mobil Uygulaması’ndan tercihlerini gir. Posta, faks, e-posta ya da elden verilen listeler işleme alınmaz.
9. Onay ifadesini gör ve çıktı al: Ekranda “2026-YKS Tercihleriniz ÖSYM’ye bildirilmiştir.” ifadesini görmeden işlemi bitmiş sayma; kılavuz, tercih listesinin dökümünü alıp saklamanı da ister.

YKS’de kaç tercih hakkı var? 2026 kılavuzundaki kurallar

ÖSYM’nin 2026 kılavuzuna göre her aday en fazla 24 program tercih edebilir; tercihler yalnızca internetten yapılır ve tercih süresi bitene kadar değiştirilebilir. Aşağıdaki tablo kılavuzdaki temel kuralları ve 2026 takvimini özetliyor. ÖSYM 2027 kılavuzunu yayımladığında kurallar değişebilir; bu sayfayı o tarihte güncelleyeceğiz.

2026 tercih takvimini ÖSYM’nin tercih duyurusundan doğrulayabilirsin. 2027 YKS’nin sınav ve tercih tarihleri Ekim 2026 itibarıyla henüz açıklanmadı. Sınav ÖSYM takvimine göre genellikle haziran ayında yapılır, tercihler de sonuçların ardından yaz aylarında alınır. Kalan süreyi tahmini YKS sayacında takip edebilirsin.

Ön lisans ve lisans programlarını aynı listede, istediğin sırayla yazabilirsin. Önemli olan, her programın puan türünde puanının hesaplanmış olması ve programın koşullarını taşımandır.

Yerleştirme nasıl yapılır, tercih sırası neden bu kadar önemli?

Her programa, o programı listesine yazan ve koşulları taşıyan adaylar arasından yerleştirme puanı en yüksek olanlar, kontenjan sayısı kadar yerleştirilir. Sen de puanının yettiği en üst tercihine yerleşirsin; onun altındaki tercihlerin işleme konmaz.

Bu yüzden listedeki sıra, program açısından bir öncelik değil, senin açından bir istek sırasıdır. Bir programın gözünde onu 1. sırada ya da 20. sırada yazman fark etmez; puanın yetiyorsa ve daha üstteki bir tercihine yerleşmediysen o programa yerleşirsin. Tercih sırası yalnızca eşitlik durumunda bakılan ölçütlerden biridir.

Mini senaryo: Ece listesinin 3. sırasına evine yakın bir işletme programını, 4. sırasına da asıl hayali olan başka şehirdeki psikoloji programını yazdı. İki programa da puanı yetti, ama sistem onu 3. tercihine yerleştirdi ve 4. tercih hiç değerlendirilmedi. Merkezî yerleştirmede kazanılan programı sonradan daha düşük puanla öğrenci alan başka bir programla değiştirmek de mümkün değildir. ÖSYM kılavuzu bu yüzden her tercih için kendine bir alttaki programı kazanmayı daha çok isteyip istemeyeceğini sormanı önerir.

Eşit puan alan adaylar arasında kim öne geçer?

1. Yerleştirme puanı ve varsa ek puan toplamı büyük olan,
2. eşitlik sürerse ilgili sınav puanı (TYT, SAY, SÖZ, EA veya DİL) büyük olan,
3. sonra o programı listesinde daha üst sırada göstermiş olan,
4. sonra ortaöğretim başarı puanı (OBP) yüksek olan,
5. en son doğum tarihi bugüne daha yakın, yani yaşı küçük olan aday.

Tercih yaparken puana mı başarı sırasına mı bakılır?

Başarı sırasına bakılır. Puanlar her yıl sınavın zorluğuna ve aday sayısına göre değişir; başarı sırası ise adaylar arasındaki yerini gösterdiği için yıllar arası karşılaştırmada çok daha sağlıklıdır.

ÖSYM kılavuzundaki program tablolarında her programın bir önceki yılki genel kontenjan en küçük puanı ve bu puana karşılık gelen başarı sırası yer alır. ÖSYM, kendi başarı sıranı bu değerlerle karşılaştırmanın yol gösterici olabileceğini; ancak kontenjanın artması ya da azalması, yeni açılan ya da kapanan programlar, puan türü değişikliği, kabul koşullarındaki değişiklikler ve öğrenim ücretlerindeki değişiklik gibi etkenlerin bu yılki sıralamaları değiştirebileceğini açıkça yazar. Yani geçmiş yıl sırası bir pusuladır, garanti değildir.

Bazı programlarda başarı sırası şartı var

Kılavuza göre aşağıdaki programlara yerleşebilmek için ilgili puan türünde belirli bir başarı sırasının içinde olmak gerekir. Vakıf üniversiteleri senato kararıyla daha üst bir sıra belirleyebilir; bu yüzden tercih ettiğin programın koşul açıklamasını mutlaka oku.

Özel yetenek sınavıyla öğrenci alan öğretmenlik programları için ise TYT’de en düşük 800 bininci başarı sırası şartı aranır.

YÖK Atlas nasıl kullanılır? Tercih robotundan farkı ne?

YÖK Atlas, Yükseköğretim Kurulu’nun resmî program atlasıdır. Tercih Sihirbazı bölümünde programları puan türü, şehir, üniversite türü, ücret-burs durumu ve öğrenim diline göre filtreleyip önceki yılın başarı sırasını, puanını, kontenjanını ve doluluğunu görebilirsin. YÖK Atlas‘ta 2026 yerleştirme verileri yayında; 2027 tercihlerinde karşılaştırma için bu verileri kullanacaksın.

1. Tercih Sihirbazı’nı aç ve puan türünü seç (ön lisans için TYT).
2. Başarı sırana göre bir aralık belirle: Kendi sıranın biraz üstünden belirgin biçimde altına uzanan geniş bir aralık, sana hem hayal hem güvence programlarını birlikte gösterir.
3. Filtrele: Şehir, üniversite türü (devlet, vakıf, KKTC, yurt dışı), ücret-burs durumu, öğrenim dili ve öğrenim türü.
4. Program detayına gir: Kontenjan ve yerleşme bilgisi, yerleşme koşulları, öğretim elemanları, yerleşenlerin cinsiyet, bölge ve mezun olduğu lise dağılımı ile yerleşen son adayın netleri bu sayfada.
5. Kısa listeni oluştur: Beğendiğin programları kodlarıyla birlikte kendi tablona ekle.
6. Netlerini karşılaştır: Net Sihirbazı, programlara yerleşen son adayların netlerini gösterir. Kendi deneme netlerini YKS net hesaplama aracıyla hesaplayıp aradaki farkı görebilirsin.

Tercih robotu ile YÖK Atlas arasındaki fark

“Tercih robotu” adıyla sunulan özel site ve uygulamalar, ÖSYM’nin ve YÖK Atlas’ın yayımladığı geçmiş yıl verilerini kullanarak sana bir aralık önerir. Hızlı bir ön tarama için işe yarar ama bir tahminden ibarettir: Yeni açılan programları, puan türü değişikliklerini ya da senin koşullarını (sağlık raporu, yabancı dil, şehir tercihi) bilemez. Son kontrolü her zaman ÖSYM kılavuzu ve YÖK Atlas üzerinden yap.

Kontenjan türleri ve program koşulları nasıl okunur?

Kılavuzda her programın genel kontenjanı, varsa okul birincisi ve diğer özel kontenjanları ile koşul numaraları ayrı sütunlarda yer alır. Koşullarını taşımadığın bir programa puanın yetse bile kaydın yapılmaz.

Lisans tablosunda ayrıca belli koşulları sağlayan öğrencilere MEB’in burslu statüde destek vereceği öğrenci sayısını gösteren bir sütun bulunur. Programın koşullarını okurken şunları kontrol et:

• Okul türü ve alan: Bazı programlar belirli lise türlerinden ya da alanlardan öğrenci alır. Mesleki ve teknik ortaöğretim mezunları, alanlarının devamı sayılan ön lisans programlarında ek puandan yararlanabilir (kılavuzda Tablo 6C).
• Sağlık raporu: Yalnızca programın koşullarında yazıyorsa istenebilir.
• Yabancı dil: Öğretim yabancı dilde ise dil yeterliği beklenir; hazırlık sınıfı uygulamasını üniversitenin sayfasından kontrol et.
• Eğitimin yapılacağı yer: Fakülte ya da program adının yanındaki parantezdeki il veya ilçe, eğitimin nerede verileceğini gösterir.
• Öğretim türü: Uzaktan öğretim programlarının diplomasında “uzaktan öğretim” ibaresi yer alır.

Burslu, indirimli ve ücretli programlar arasındaki fark ne?

Vakıf üniversiteleri ve bazı KKTC ile yurt dışı programları aynı bölümü burslu, indirimli ve ücretli statülerde ayrı kodlarla açar. Her kodun kontenjanı ve başarı sırası ayrıdır; öğrenim ücreti ise kılavuzda değil, üniversitenin kendi internet sayfasında duyurulur.

ÖSYM kılavuzuna göre üniversiteler öğrenim ücretini, eğitim modelini, eğitimin yapılacağı yeri, akreditasyonları ve yurt, burs, indirim gibi imkânları internet sayfalarındaki “Aday Öğrenci” başlıklı sekmede duyurur. Daha önce bir üniversitede okuyup ayrılan ya da bir programdan mezun olan adaylar burslu veya indirimli bir programa yerleşirse, üniversite yalnızca ücretli ya da başka bir indirimli statüde kayıt yapılmasına izin verebilir. Bu durumdaysan tercihten önce üniversiteden bilgi al.

Aynı bölümün burslu ve ücretli kodları listede ayrı tercih sayılır. Ücretli bir kodu yazıp yerleştiğinde kayıt yaptırmayacaksan, o kod da seni “yerleşmiş” yapar ve bir sonraki yıl OBP katsayını düşürür. Bütçeyle ilgili kararı ailenle birlikte, tercih ekranına girmeden önce verin.

Ek tercih (ek yerleştirme) nasıl yapılır, kimler başvurabilir?

Ek yerleştirmede ÖSYM, merkezî yerleştirme sonunda boş kalan ya da kayıt yapılmadığı için boşalan kontenjanlara yeniden yerleştirme yapar. Merkezî yerleştirmede hiçbir programa yerleşmemiş adaylar ek yerleştirmede de en fazla 24 tercih yapabilir. 2026’da ek tercihler ÖSYM duyurusuna göre 17–21 Eylül 2026 tarihleri arasında alındı.

• Kimler başvurabilir? Yerleştirme puanı hesaplanmış ve merkezî yerleştirmede hiçbir programa yerleşmemiş adaylar. O yıl özel yetenek sınavıyla bir programa yerleşmiş adaylar da tercih yapabilir.
• Kimler başvuramaz? Merkezî yerleştirmede bir programa yerleşen adaylar, kayıt yaptırmamış olsalar bile ek yerleştirmede tercih yapamaz.
• Puan şartı: Kontenjanı dolup en küçük puanı oluşmuş programlarda, o programın en küçük puanına eşit veya daha yüksek puan gerekir. Kontenjanı dolmamış programları ise ilgili puanı hesaplanmış her aday tercih edebilir.
• Ek yerleştirme ücreti: Ek tercih için ÖSYM’ye ücret yatırılır; süresinde yatırılmazsa tercihler geçersiz sayılır. Güncel tutar her yıl ek yerleştirme kılavuzunda yazar. Şehit ve gazi yakınlarından bu ücret alınmaz.
• OBP etkisi: Ek yerleştirmeyle bir programa yerleşmek de bir sonraki YKS’de OBP katsayısını yarıya indirir.

Ek yerleştirmede yalnızca boş kalan kontenjanlar tercih edilebildiği için ana listeni “nasılsa ek tercih var” düşüncesiyle kurma. Merkezî yerleştirmede yerleşemediysen ek yerleştirme kılavuzundaki boş kontenjanları aynı başarı sırası mantığıyla ve aynı koşul kontrolüyle incele.

Dengeli tercih listesi nasıl kurulur? Örnek strateji ve sık hatalar

Listeyi üç katmanda düşün: en üstte geçmiş yıl başarı sırası seninkinden biraz daha iyi olan “hayal” programlar, ortada sırana yakın “hedef” programlar, en altta rahatça yerleşebileceğin ama yine de okumak isteyeceğin “güvence” programlar. ÖSYM kılavuzu da 24 tercihin ilk birkaçına “puanım yetmeyebilir” kaygısına kapılmadan en çok istediğin programları yazabileceğini belirtir.

Katmanların içinde de sıralama yine isteğe göre yapılır. Hayal katmanındaki bir program, hedef katmanındaki bir programdan daha az istediğin bir yerse onu yukarı yazmanın anlamı yoktur; aşağı al ya da listeden çıkar.

En sık yapılan tercih hataları

• Listeyi puana ya da başarı sırasına göre, en yüksekten en düşüğe dizmek.
• Kazansan bile kaydolmayacağın bir programı “boş kalmasın” diye yazmak.
• Burslu, indirimli ve ücretli kodları ya da yabancı dilde ve Türkçe öğretim yapan programları karıştırmak.
• Koşul numaralarını okumadan tercih yapmak.
• Tek bir şehirle ya da tek bir üniversite türüyle sınırlı kalıp güvence katmanını boş bırakmak.
• Son gün sisteme girmek ve onay ifadesini görmeden çıkmak.

Tercih kararı birkaç günlük bir iş gibi görünse de sonraki yılları etkiler. Yerleşemediysen ya da yeniden hazırlanmaya karar verdiysen YKS koçluğu sürecinde hedefini, puan türünü ve haftalık çalışma planını birlikte kuruyoruz; kararı yine sen verirsin, ama seçenekleri düzenli biçimde tartmış olursun. Önce ücretsiz 15 dakikalık ön görüşmede durumu konuşabiliriz. Hazırlığa hemen başlamak istersen haftalık YKS çalışma şablonlarımız hazır.