Çok partili hayata geçiş denemeleri
Atatürk, demokrasinin ancak farklı görüşlerin yarıştığı çok partili bir düzende güçleneceğine inanıyordu. Bu yüzden Cumhuriyet Halk Fırkası’nın yanında iki muhalefet partisi denemesi yapıldı.
| Cumhuriyet Halk Fırkası | Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası | Serbest Cumhuriyet Fırkası | |
|---|---|---|---|
| Kuruluş | 9 Eylül 1923 (Halk Fırkası); 1924’te CHF | 17 Kasım 1924 | 12 Ağustos 1930 |
| Kurucular | Mustafa Kemal | Kâzım Karabekir, Ali Fuat Cebesoy, Rauf Orbay | Ali Fethi Okyar (Atatürk’ün isteğiyle) |
| Görüşü | İnkılapçı, Cumhuriyetçi | Liberal ekonomi, inkılaplarda daha yavaş adım | Liberal ekonomi, devletçiliğe karşı |
| Sonu | Devam etti | Şeyh Said İsyanı sonrası kapatıldı (Haziran 1925) | Rejim karşıtlarının toplanması üzerine kendini kapattı (Kasım 1930) |
Atatürk, Nutuk’ta bu dönemi anlatırken demokratikleşme çabalarının Cumhuriyet’i korumakla birlikte yürütülmesi gerektiğini vurgular. Program, bu kısımlardan kanıt gösterilmesini ister.
Mustafa Kemal’e suikast girişimi (1926)
Haziran 1926’da, Mustafa Kemal’in İzmir’e gelişi sırasında ona suikast düzenlenmesi planlandı; plan önceden ortaya çıkarıldı ve sorumlular yargılandı. Girişim yalnız Mustafa Kemal’i değil, Cumhuriyet rejimini ve inkılapları hedef alıyordu. Atatürk, bu olay üzerine Cumhuriyet’in bir kişiye bağlı olmadığını, ilelebet payidar kalacağını vurguladı.
Cumhuriyet’in ilk yıllarında Türkiye’ye yönelik tehditler
| Tarih | Olay | Sonuç |
|---|---|---|
| Şubat 1925 | Şeyh Said İsyanı | Takrir-i Sükûn Kanunu (Mart 1925); İstiklal Mahkemeleri; Terakkiperver Fırka kapatıldı; Musul görüşmelerinde Türkiye’nin eli zayıfladı |
| Haziran 1926 | İzmir suikast girişimi | Girişim önlendi; Cumhuriyet’in kişilere değil millete dayandığı vurgulandı |
| Aralık 1930 | Menemen Olayı | Kubilay şehit edildi; rejim ve laiklik karşıtı hareketlere karşı kararlılık |
LGS’de bu kazanım genellikle bir olay metni verilip “hangi ilkeye yönelik tehdit” ya da “hangi sonucu doğurdu” biçiminde sorulur. Tehditlerin ortak hedefinin Cumhuriyet ve inkılaplar olduğunu hatırla.
Ünite ünite ilerlemeni LGS konuları sayfasındaki takip çizelgesinde, MEBİ deneme netlerini deneme takip çizelgesinde izleyebilirsin. Bütün üniteler için LGS İnkılap Tarihi konuları sayfamıza bak.
Demokratikleşme Çabaları: 10 soruluk kendini dene testi (adım adım çözümlü)
Aşağıdaki 10 soruyu çöz; her sorudan sonra doğru cevabı ve çözümü adım adım görürsün. Sonda yanlış yaptığın soruları yeniden çözebilirsin. Sorular bu sayfa için MEB kazanımlarına göre yazıldı; sonuçların yalnız bu cihazda tutulur.
Kendini dene · adım adım çözüm
Konu testi: 10 soru, her birinin çözümü adım adım
Şıkkı seç; doğru mu yanlış mı hemen gör, çözümü adım adım aç. Sonda yanlışlarını yeniden çözebilirsin.
Sorular MEB 8. sınıf öğretim programı kazanımlarına göre bu sayfa için yazıldı; sonuçların yalnız bu cihazda tutulur.
Bu konu hangi kazanımları kapsıyor?
Konu, MEB T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük öğretim programındaki aşağıdaki 8. sınıf kazanımlarını kapsar. 2026-2027’de 8. sınıf mevcut programla okutuluyor; Maarif Modeli programıyla başlayan öğrenciler LGS’ye ilk kez 2028’de girecek.
| Kod | Kazanım | Programdaki sınır |
|---|---|---|
| İTA.8.5.1 | Atatürk Dönemi’ndeki demokratikleşme yolunda atılan adımları açıklar. | CHF, Terakkiperver ve Serbest Cumhuriyet fırkaları; Nutuk’tan kanıtlar. |
| İTA.8.5.2 | Mustafa Kemal’e suikast girişimini analiz eder. | |
| İTA.8.5.3 | Cumhuriyetin ilk yıllarında Türkiye Cumhuriyetine yönelik tehditleri analiz eder. |
Kaynaklar
- T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük Dersi Öğretim Programı (Ortaokul 8. Sınıf), 2018: üniteler ve kazanımlar — T.C. Millî Eğitim Bakanlığı, Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı
- LGS Başvuru ve Uygulama Kılavuzu 2026 (oturumlar ve soru sayıları) — T.C. Millî Eğitim Bakanlığı
Bu rehberi kim hazırladı?
Aile ve Eğitim Koçluk Ekibi — İstanbul merkezli, Türkiye geneli online öğrenci koçluğu, mizaç analizi ve veli atölyeleri. Rehberlerimiz koçluk görüşmelerinde en sık karşılaştığımız soruları ve güvenilir kaynakları temel alır; resmî kurallar değiştiğinde güncellenir.
Yaklaşımımızı tanı
