12. Sınıf Fizik Konuları, Kazanımları ve Beceri Takip Çizelgesi (2026–2027)

2026–2027 12. Sınıf Fizik Ünite, Kazanım ve Ders Saati Tablosu

12. sınıf konuları kapsamında Fen liselerinde ortak, Anadolu liselerinde seçmeli olarak haftada 4 ders saati okutulan Fizik dersi, 2026–2027 eğitim öğretim yılında MEB 2018 Ortaöğretim Fizik Dersi Öğretim Programı ile yürütülmektedir. 11. sınıf fizik konularındaki Kuvvet ve Hareket ile Elektrik ve Manyetizma temellerinin üzerine inşa edilen 6 ünitenin resmi dağılımı şöyledir:

12. Sınıf Fizik Konuları: Çembersel Hareket, Harmonik Hareket ve Dalga Mekaniği

Çembersel Hareket (34 saat), Basit Harmonik Hareket (20 saat) ve Dalga Mekaniği (26 saat) programın ilk üç ünitesidir. Dönemlere dağılım okulun yıllık planına göre izlenir. MEB 2018 programındaki hesaplama sınırlandırmaları her kazanım için ayrı değerlendirilmelidir:

12.1. Çembersel Hareket (15 Kazanım, 34 Saat, %23,6)

• 12.1.1. Düzgün Çembersel Hareket (4 kazanım): Periyot, frekans, çizgisel hız, açısal hız ve merkezcil ivme kavramları verilir; çizgisel ivme kavramına girilmez (12.1.1.1). Merkezcil kuvvetin bağlı olduğu değişkenler analiz edilir ve matematiksel hesaplamalar yapılır (12.1.1.2). Yatay ve düşey düzlemde serbest cisim diyagramları çizilir; konum, hız ve ivme hesaplamalarında trigonometrik fonksiyonlara girilmez (12.1.1.3). Yatay, düşey ve eğimli virajlarda araçların emniyetli dönüş şartlarıyla ilgili hesaplamalar yapılır (12.1.1.4).
• 12.1.2. Dönerek Öteleme Hareketi (3 kazanım): Öteleme ve dönme hareketi karşılaştırılır; eylemsizlik momenti ile dönme kinetik enerjisinin bağlı olduğu değişkenler açıklanır ancak her iki kazanımda da matematiksel hesaplamalara girilmez (12.1.2.1–12.1.2.3).
• 12.1.3. Açısal Momentum (4 kazanım): Açısal momentumun atomik boyutta da fiziksel bir nicelik olduğu belirtilir; çizgisel momentum, tork, eylemsizlik momenti ve açısal ivme ile ilişkilendirilir (12.1.3.1–12.1.3.3). Açısal momentumun korunumu günlük hayat örnekleriyle (buz patencisi, gezegen hareketi) açıklanır; matematiksel hesaplamalara girilmez (12.1.3.4).
• 12.1.4. Kütle Çekim Kuvveti ve 12.1.5. Kepler Kanunları (4 kazanım): Kütle çekim kuvvetinin matematiksel modeli verilir, yapay uydular ve gök cisimlerinin hareketleri açıklanır ancak matematiksel hesaplamalara girilmez (12.1.4.1). Kütle çekim ivmesinin Dünya’nın yarıçapı ve kütlesi cinsinden ifadesi, kürenin içinde/yüzeyinde/dışında çekim alanı çizgileri ve bağlanma-kurtulma enerjisi kavramları işlenir (12.1.4.2–12.1.4.3). Kepler Kanunları açıklanır (hesaplamaya girilmez); Galileo Galilei, Ali Kuşçu ve Uluğ Bey’in çalışmalarına yer verilir (12.1.5.1).

12.2. Basit Harmonik Hareket (5 Kazanım, 20 Saat, %13,8)

• 12.2.1. Basit Harmonik Hareket (5 kazanım): Düzgün çembersel hareketin izdüşümü kullanılarak açıklanır; uzanım, genlik, periyot, frekans, geri çağırıcı kuvvet ve denge noktası ile ilgili matematiksel hesaplamalar yapılır; ancak konum fonksiyonlarının türevlerine girilmez (12.2.1.1). Konum-zaman grafiği yorumlanır; kuvvet, hız ve ivmenin konuma göre değişimi ile paralel/seri bağlı yaylarda eş değer yay sabiti ve basit sarkaç periyodu hesaplamaları yapılır (12.2.1.2–12.2.1.5).

12.3. Dalga Mekaniği (8 Kazanım, 26 Saat, %18,0)

• 12.3.1. Dalgalarda Kırınım, Girişim ve Doppler Olayı (6 kazanım): Su dalgalarında kırınım (dalga boyu ve yarık genişliği ilişkisi) ve girişim deseni çizimi; ışığın çift yarıkta girişimi (Young deneyi) ve tek yarıkta kırınımı; ses ve ışık dalgalarında Doppler olayı işlenir (12.3.1.1–12.3.1.6). Kritik Sınırlandırma: Su dalgalarında girişim, faz farkı, çift yarıkta girişim, tek yarıkta kırınım ve Doppler olayının hiçbirinde matematiksel hesaplamalara girilmez; ince zarlarda girişim, hava kaması ve çözme gücü konularına girilmez.
• 12.3.2. Elektromanyetik Dalgalar (2 kazanım): Maxwell’in elektromanyetik teorisi, elektromanyetik dalgaların ortak özellikleri ve elektromanyetik spektrumun günlük hayat örnekleri açıklanır (12.3.2.1–12.3.2.2).

12. Sınıf Fizik Konuları: Atom Fiziği, Radyoaktivite ve Modern Fizik

Son üç üniteye programda toplam 64 ders saati ayrılır. Bu üniteler klasik fiziğin açıklayamadığı atomik ve kuantum ölçekli olayları kapsar:

12.4. Atom Fiziğine Giriş ve Radyoaktivite (11 Kazanım, 26 Saat, %18,0)

• 12.4.1. Atom Kavramının Tarihsel Gelişimi (3 kazanım): Bohr atom teorisinde atom yarıçapı, enerji seviyeleri, uyarılma, iyonlaşma ve ışıma kavramları ile Millikan yağ damlası, Thomson e/m tayini ve Rutherford saçılması deneyleri vurgulanır; matematiksel hesaplamalara girilmez (12.4.1.1). Atomun çarpışma, elektron, foton ve ısıyla uyarılma şartları tartışılır (12.4.1.2). Modern atom teorisinde Heisenberg Belirsizlik İlkesi, kuantum sayıları, olasılık dalgası ve Schrödinger dalga denklemine (hesaplamasız) değinilir; Feza Gürsey, Asım Orhan Barut ve Behram N. Kurşunoğlu’nun katkıları vurgulanır (12.4.1.3).
• 12.4.2. Büyük Patlama ve Evrenin Oluşumu (4 kazanım): Büyük Patlama (Big Bang) teorisi ve Hubble Yasası (formülsüz); Standart Model çerçevesinde atom altı parçacıklar (kuarklar, leptonlar, bozonlar), dört temel kuvvet, Higgs bozonu, madde ve antimadde kavramları açıklanır; korunum yasalarıyla ilgili matematiksel hesaplamalara girilmez (12.4.2.1–12.4.2.4).
• 12.4.3. Radyoaktivite (4 kazanım): Kararlı ve kararsız çekirdekler, Marie Curie ve Wilhelm Conrad Röntgen’in çalışmaları; alfa, beta ve gama ışınımları sonucunda kütle ve atom numarasındaki değişim (diğer bozunma türlerine ve enerji hesaplamalarına girilmez); nükleer fisyon ve füzyon ile radyasyondan korunma yolları işlenir (12.4.3.1–12.4.3.4).

12.5. Modern Fizik (15 Kazanım, 22 Saat, %15,4)

• 12.5.1. Özel Görelilik (4 kazanım) ve 12.5.2. Kuantum Fiziğine Giriş (1 kazanım): Michelson–Morley deneyinin amacı ve sonucu, Einstein’ın özel görelilik postülaları, göreli zaman, göreli uzunluk, kütle-enerji eşdeğerliği ile siyah cisim ışıması ve Planck hipotezi açıklanır; bu iki alt konunun hiçbirinde matematiksel hesaplamalara girilmez (12.5.1.1–12.5.2.1).
• 12.5.3. Fotoelektrik Olayı (6 kazanım): Foton kavramı, Hertz’in çalışmaları, Einstein’ın fotoelektrik denklemi, farklı metaller için maksimum kinetik enerji-frekans grafiği, durdurma (kesme) gerilimi ve eşik enerjisi ilişkisi açıklanır ve fotoelektrik olayla ilgili matematiksel hesaplamalar yapılır (12.5.3.1–12.5.3.6).
• 12.5.4. Compton Saçılması ve de Broglie Dalga Boyu (4 kazanım): Compton olayında foton-elektron etkileşimi, ışığın tanecik ve dalga (ikili) doğası ile de Broglie madde dalgası bağıntısı açıklanır; Compton ve de Broglie konularında matematiksel hesaplamalara girilmez (12.5.4.1–12.5.4.4).

12.6. Modern Fiziğin Teknolojideki Uygulamaları (14 Kazanım, 16 Saat, %11,2)

• Görüntüleme Teknolojileri (2 kaz.): Röntgen, MR, PET, tomografi, ultrason, radar, sonar, termal kamera, LCD ve plazma teknolojilerinin çalışma ilkeleri (hangi dalga türünü kullandıkları).
• Yarı İletkenler (5 kaz.), Süper İletkenler (2 kaz.), Nanoteknoloji (3 kaz.) ve LASER Işınları (2 kaz.): P ve N tipi yarı iletkenler, diyot, transistör, LED ve güneş pilleri (fotovoltaik piller); kritik sıcaklıkta direnci sıfırlanan süper iletkenler (Maglev hızlı trenleri, parçacık hızlandırıcılar); nanomalzemeler ve uyarılmış emisyonla elde edilen LASER ışınları (hesaplamasız).

Somut Uygulama Örneği: 12. Sınıf Fizik Hesaplama Sınır Haritası ve Beceri Takip Çizelgesi

AYT fizik konularına çalışırken eski müfredat soru bankalarındaki müfredat dışı formüllerle (örneğin saçak aralığı formülü, Kepler periyot hesabı veya Compton dalga boyu değişimi denklemi) vakit kaybetmemek için aşağıdaki doldurulmuş örnek beceri ve sınır takip çizelgesini ve hemen altındaki boş takip şablonunu kullanabilirsiniz.

Doldurulmuş Örnek: 12. Sınıf Fizik Hesaplama Sınırı ve Deney Yorumlama Takip Tablosu

Kopyalanabilir Boş Şablon: 12. Sınıf Fizik 6 Ünite Beceri Takip Formu