Siber Zorbalık Fark Edildiğinde İlk 24 Saatte Yapılacak 5 Adım
Dijital zorbalıkta doğru sıralamayla hareket etmek hem çocuğun duygusal güvenliğini korur hem de okul/hukuk sürecinde elinizi güçlendirir:
- Çocuğu Dinleyin ve Güvende Hissettirin: “Telefonunu elinden alacağım” tepkisi çocuğun olayı gizlemesine yol açar. Önce “Bunu bana anlatman çok doğruydu, birlikte çözeceğiz” diyerek yanında olduğunuzu gösterin.
- Yanıt Vermeyin ve Tartışmaya Girmeyin: Zorbalık yapan hesaba veya grup sohbetine öfkeli cevap yazmak, karşı tarafın eline yeni ekran görüntüleri verir ve olayı karşılıklı kavgaya dönüştürür.
- Dijital Delilleri Eksiksiz Kaydedin: Mesajlar “herkesten sil” özelliğiyle kaldırılmadan önce ekran görüntüsü (screenshot) ve mümkünse başka bir telefonla ekran videosu alın.
- Raporlayın ve Engelleyin: Kanıtları yedekledikten sonra uygulama içindeki “Bildir / Şikayet Et (Taciz veya Zorbalık)” seçeneğini kullanın, ardından hesabı engelleyin ve gizlilik ayarlarını yalnız onaylı kişilere çekin.
- Resmî Bildirim Kanalını Seçin: Olayın niteliğine göre okul rehberlik servisi, platform yönetimi veya resmî ihbar kanallarına başvurun. (Yüz yüze okul içi zorbalık belirtileri için akran zorbalığı rehberimize bakabilirsiniz).
Şablon: Veli İçin Dijital Olay Kayıt Formu (Boş ve Doldurulmuş Örnek)
Okul rehberlik servisine (PDR), okul idaresine veya resmî mercilere başvururken olayları sözlü anlatmak yerine aşağıdaki şablonu doldurup ekran görüntüleriyle birlikte dosyalamak sürecin hızla incelenmesini sağlar:
1. Boş Dijital Olay Kayıt Formu Şablonu
- Öğrencinin Adı Soyadı / Sınıfı: [Ad Soyad – Sınıf/Şube]
- Olayın Yaşandığı Platform / Uygulama: [WhatsApp / Instagram / Oyun İçi Sohbet vb.]
- Olayın Tarih ve Saat Aralığı: [GG.AA.2026 – Saat: SS:DD]
- İlgili Hesap Adları / Numaralar / Profil URL’si: [@kullanici_adi veya +90 5XX … ve tam profil bağlantısı]
- Olayın Somut Özeti (Yorum Katmadan Ne Olduğu): [Paylaşılan içerik, hakaret, dışlama veya izinsiz fotoğraf paylaşımının kısa tanımı]
- Alınan Kanıt Türü: [Ekran görüntüsü adedi, ekran kaydı videosu, grup katılımcı listesi]
- Çocuk Üzerindeki Gözlenen Etkisi: [Okula gitmek istememe, uyku bozukluğu, kaygı vb.]
2. Somut Uygulama Örneği: Doldurulmuş Kayıt Notu
“Öğrenci: Deniz Kaya (7/A) · Platform: 7-A Sınıf Dışı Oyun Grubu (WhatsApp) · Tarih/Saat: 14.10.2026, 20:15–21:00 · Hesap/No: 05XX XXX XX XX ve 05XX XXX XX XX numaralı kullanıcılar · Özet: Öğrencinin izni olmadan çekilen sınıf içi fotoğrafı üzerine alaycı ifadeler yazılarak çıkartma (sticker) hâline getirilmiş ve grupta 12 kez paylaşılmıştır · Kanıt: Mesajların telefon numarası ve saat bilgisi görünecek şekilde 4 adet ekran görüntüsü alındı · Talep: Okul Rehberlik Servisi tarafından grup üyeleriyle önleyici görüşme yapılması ve okul idaresince incelenmesi.”
Duruma Göre Başvuru ve Bildirim Kanalları Tablosu
Yaşanan siber zorbalığın ağırlığına ve faillerin kimliğine göre başvurmanız gereken resmî kanallar şunlardır:
| Olay Senaryosu | İlk Başvuru Mercii | Resmî Dayanak ve İkinci Adım |
|---|---|---|
| Aynı okul/sınıf öğrencileri arasında grup mesajlaşmasında alay, dışlama veya izinsiz görsel paylaşımı | Okul Rehberlik Servisi (PDR) ve Okul Müdürlüğü (MEB okul randevu sistemi ile) | MEB Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetleri Yönetmeliği ile kademe disiplin hükümleri kapsamında inceleme başlatılır |
| Sosyal medyada sahte (fake) hesap açılması veya fotoğrafın izinsiz paylaşılması | Platformun taklit hesap veya gizlilik ihlali bildirim yolu | İçeriği bildirin ve kanıtları koruyun. Suç şüphesinde kolluğa veya Cumhuriyet Başsavcılığına başvurun; kaldırma için hukuki yolu olayın niteliğine göre öğrenin |
| Tehdit, şantaj, uygunsuz görüntü isteme veya para talep etme (Siber Suç) | Cumhuriyet Başsavcılığı veya kolluk birimleri | Cihazdaki hiçbir veriyi silmeden doğrudan adli birimlere müracaat edilir |
| Güvenli internet ayarları, ebeveyn kontrolü ve danışmanlık ihtiyacı | e-Devlet: BTK Bilinçli ve Güvenli İnternet Kullanımı Bilgi Destek Hattı | Bilinçli ve güvenli internet kullanımı konusunda bilgi ve destek istenir |
Evde Dijital Güvenliği Sağlamak İçin 4 Önleyici Kural
- Yaş sınırı ve süre planı: Sosyal medya uygulamalarının kullanım yaş sınırlarını ve günlük ekran dengesini 15 yaş altı sosyal medya yasağı ve ekran süresi hesaplama sayfalarımızdan kontrol edin.
- Gizli profil kuralı: Çocuğun kullandığı tüm oyun ve sosyal ağ hesaplarında profilin “Özel/Gizli” konumda olduğundan, konum paylaşımının ve yabancı mesaj isteklerinin kapalı olduğundan emin olun.
- Hesap güvenliği: Kanıtları kaydettikten sonra gizlilik ayarlarını gözden geçirin ve zorbalık yapan hesapları engelleyin. Kullanıcı adı değişikliğini hesabın bulunmasını önleyecek bir güvence olarak değerlendirmeyin.
- Empati ve sorumluluk: Çocuğunuzun farkında olmadan bir zorbalık zincirine katılmaması için “Başkasının fotoğrafını izinsiz paylaşmak veya alaycı bir paylaşıma gülen emoji bırakmak da siber zorbalığın parçasıdır” bilincini konuşun (çocuğum zorbalık yapıyor).
Kaynaklar
- Siber zorbalık (doküman) — BTK Güvenli İnternet Merkezi
- BTK Güvenli İnternet Merkezi: Ebeveyn ve Öğretmenler İçin Siber Zorbalık Rehberi — Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK)
- MEB Siber Zorbalık Rehber Öğretmen Kitapçığı: Kanıt Koruma ve Başvuru Yolları — T.C. Millî Eğitim Bakanlığı, ÖRGM
- BTK İnternet Bilgi İhbar Merkezi (Kapsamındaki Yasa Dışı İçerik Kategorileri) — Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu
- Millî Eğitim Bakanlığı Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetleri Yönetmeliği — Mevzuat Bilgi Sistemi
- Bilinçli ve Güvenli İnternet Kullanımı Bilgi Destek Hattı — BTK / e-Devlet Kapısı
Bu rehberi kim hazırladı?
Aile ve Eğitim Koçluk Ekibi — İstanbul merkezli, Türkiye geneli online öğrenci koçluğu, mizaç analizi ve veli atölyeleri. Rehberlerimiz koçluk görüşmelerinde en sık karşılaştığımız soruları ve güvenilir kaynakları temel alır; resmî kurallar değiştiğinde güncellenir.
Yaklaşımımızı tanı
