Çocuk Ekran Süresi Hesaplama: Yaşa Göre Resmî Öneri ve Günlük Zaman Bütçesi

Çocuğum günde kaç dakika ekran kullanabilir? Yaşını gir, hesapla

Çocuğunuzun yaşını girin; araç o yaş için resmî ekran önerisini kaynağıyla gösterir ve önerilen uyku, okul, ödev ile günlük 60 dakikalık hareketi çıkardıktan sonra günde ne kadar serbest zaman kaldığını hesaplar. Resmî bir dakika sınırı bulunmayan bir yaş olursa araç bunu açıkça söyler ve aile planı önerir.

Girdiğiniz yaş tarayıcınızda işlenir ve cihazınızdan çıkmaz; kayıt ya da e-posta istenmez. Araç tavsiye niteliğindeki resmî önerileri gösterir, tanı koymaz ve çocuğunuza özel bir değerlendirme yerine geçmez. Sayıların kaynakları aşağıdaki bölümlerde bağlantılı olarak verilmiştir.

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı yaşa göre kaç dakika ekran öneriyor?

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın ebeveyn rehberine göre 3 yaşına kadar çocuklar ekrandan uzak tutulmalı; 3 yaşında günde en fazla 30, 4 yaşında 40, 5 yaşında 50, 6 yaşında 60 dakika, 6–12 yaş grubunda günlük toplam en fazla 70 dakika, 12 yaş ve üzerinde en fazla 2 saat önerilir. Rehber, tablet, telefon, bilgisayar ve televizyon gibi her türlü ekranı kapsadığını ve belirtilen sürelerin gün içinde bölünerek kullanılmasını önerdiğini yazıyor (Çocukların Dijital Risklerden Korunmasında Ebeveyn Rehberi, s. 25). 3–6 yaş sayıları Bakanlığın Çocuklar Güvende sitesinde ve 1 Şubat 2026 tarihli duyurusunda da aynıdır.

Kurumlar farklı sayılar veriyor. Sağlık Bakanlığı’nın Teknoloji Bağımlılığı Ebeveyn Rehberi (dosya tarihi Aralık 2023) 4–6 yaşta eğitici içerikte günde 20–30 dakikayı geçmemeyi, 6–12 yaşta mobil cihazın eğlence ve oyun amaçlı kullanımını günde en fazla 1 saatle sınırlamayı öneriyor. Aile Bakanlığı rehberinde 6 yaş için 60 dakika yazarken 6–12 yaş grubu için 70 dakika yazması da dikkat çekici; rakamlar basılı hâliyle aktarıldı. Ortak ilke aynı: küçük yaşta kısa, yetişkin eşliğinde, içeriği seçilmiş kullanım.

WHO ve AAP kaç dakika öneriyor? Neden tek bir sayı yok?

WHO 5 yaşın altında ekranı sınırlıyor (1 yaşın altında ve 1 yaşında önermiyor, 2–4 yaşta en fazla 1 saat), 5–17 yaş için ise kesin bir süre koymuyor; AAP de 2026 rehberinde tek bir sayı yerine içerik, bağlam ve konuşmaya odaklanıyor.

• WHO, 5 yaş altı: 1 yaşında ekran önerilmez, 2 yaşta en fazla 1 saat ve az olması daha iyi, 3–4 yaşta en fazla 1 saat ve az olması daha iyi (WHO duyurusu; yönergenin kendisi: WHO yayını).
• WHO, 5–17 yaş: Çocuklar ve ergenler sedanter zamanı, özellikle boş zaman ekran süresini sınırlamalı. Yönergeyi hazırlayan panel, kesin bir eşik koymak için kanıtın yetersiz olduğunu belirtti (Bull ve ark., Br J Sports Med 2020).
• AAP (Amerikan Pediatri Akademisi): 2026 rehberi basit ekran süresi sınırlarının ötesine geçip kalite, bağlam ve konuşmaya odaklanıyor (AAP, Helping Kids Thrive in a Digital World). AAP’nin 5 C rehberi geçmiş yıllarda önerilen 2 saatlik sınır gibi basit kuralların çocukların sağlıklı bir medya ilişkisi için yetmediğini söylüyor.

Bu yüzden internette gördüğünüz “12 yaş üstü 2 saat”, “ilkokulda 1 saat” gibi rakamları kaynağına bakmadan kural saymayın. “12 yaş ve üzeri için 2 saat” Aile Bakanlığı rehberinde yazıyor; ama farklı kurumların ve kişilerin önerileri çoğu zaman tek bir “uzman önerisi” gibi aktarılıyor. Bir sayıyı gördüğünüzde hangi kurumun hangi belgesinde yazdığına bakın.

Günlük zaman bütçesi nasıl hesaplanır? Uyku, okul, ödev ve hareket

24 saatten önce önerilen uykuyu, okulu, ödevi ve günde 60 dakikalık hareketi çıkarın; kalan süre yemek, aile, oyun, arkadaşlar ve ekran için ortak havuzdur ve ekran bunun yalnızca bir parçası olmalıdır. Bakanlık da ekran süresinin çocuğun fiziksel aktivite, uyku düzeni ve sosyal etkileşimle dengelenmesini istiyor (Çocuklar Güvende).

1. Uyku: Yaşa göre önerilen uyku aralığını yazın (bir sonraki bölümdeki tablo).
2. Okul: Okul süresini yol dahil ekleyin.
3. Ödev ve ders çalışma: Gerçekte harcanan süreyi yazın; günde kaç saat ders çalışılmalı sayfasında sınıfa göre koçluk önerileri var.
4. Hareket: Günde 60 dakika ayırın (WHO, 5–17 yaş).
5. Kalanı bulun: Kalan süreden yemek, hazırlanma, yolculuk ve aile zamanını çıkarın. Geriye kalan, ekran dahil serbest zamandır.

Okul ve ödev süreleri bu örnekte varsayımdır; kendi çocuğunuzun programıyla değiştirin. Gördüğünüz gibi 15 yaşında bile bütçe sıkışıktır: 2 saatlik bir ekran süresi kalan 3 saatin üçte ikisini alır. Sınav yılındaki ergenlerde kalan zaman daha da azdır; günler sıkıştığında kısılacak ilk kalem uyku ya da hareket değil, ekran zamanı olmalıdır.

Çocuğum kaç saat uyumalı, günde kaç dakika hareket etmeli?

AASM’ye göre 6–12 yaş 24 saatte 9–12 saat, 13–18 yaş 8–10 saat uyumalı; WHO 5–17 yaş için hafta boyunca ortalama günde en az 60 dakika orta-şiddetli hareketi öneriyor.

Bu aralıklar Amerikan Uyku Tıbbı Akademisi’nin (AASM) 2016 uzlaşı metninden alınmıştır; sağlıklı çocuklar için geçerlidir ve önerilen saatlerin düzenli biçimde uyunmasının dikkat, davranış, öğrenme ve ruh sağlığıyla ilişkili olduğunu belirtir. 5 yaş altı değerler WHO’nun 2019 yönergesiyle uyumludur. Aile Bakanlığı rehberi de uykudan en az bir saat önce dijital araçları bırakmayı öneriyor.

Hareket önerileri (WHO):

• 1 yaşın altı: Gün içinde birçok kez aktif olmak; henüz hareket edemeyenlerde uyanıkken en az 30 dakika yüzüstü zaman.
• 1–2 yaş: Gün boyunca en az 180 dakika, her yoğunlukta fiziksel aktivite.
• 3–4 yaş: En az 180 dakika; bunun en az 60 dakikası orta-şiddetli.
• 5–17 yaş: Hafta boyunca ortalama günde en az 60 dakika orta-şiddetli, çoğunlukla aerobik aktivite; haftada en az 3 gün yoğun aerobik ve kas ile kemiği güçlendiren aktiviteler (WHO Avrupa bilgi notu).

Araç hareket payı olarak WHO’nun 5–17 yaş için verdiği günlük 60 dakikayı bütçeden düşer. 5 yaşın altında WHO’nun önerisi daha yüksektir (1–2 yaşta 180 dakika); küçük çocuklarda hareketi ekran bütçesinden önce planlayın.

Ders ve ödev için kullanılan ekran süreye sayılır mı?

Aile Bakanlığı rehberi “tablet, telefon, bilgisayar ve televizyon gibi her türlü ekran” için süre veriyor; ders ve ödev amaçlı kullanımın bu süreden ayrı tutulup tutulmayacağı rehberde belirtilmiyor. Sağlık Bakanlığı rehberindeki 1 saatlik sınır ise açıkça mobil cihazın “eğlence ve oyun amaçlı” kullanımı için yazılmış; WHO da boş zaman ekran süresini sınırlamayı öneriyor.

Pratikte şöyle ilerleyebilirsiniz: ödev ve çevrim içi ders için ekranı ayrı bir kalem olarak yazın, eğlence ve oyun için ayrı süre koyun. Okul çağında telefonun okuldaki kullanımı için okulda cep telefonu kuralları sayfasına bakın.

Aile Bakanlığı rehberi ayrıca ekran kullanırken belirli aralıklarla ara verilmesini, gözlerin ve bedenin dinlendirilmesini ve kullanım aralarında hareket edilmesini öneriyor; ebeveyn de aynı kuralları kendisi uygulamalı.

Ekran süresi için aile planı nasıl yapılır? 6 adım

Çocukla birlikte yazılı bir aile planı yapın: ekransız zamanlar, ekransız yerler, süre bitince ne yapılacağı ve herkes için geçerli kurallar; sayıyı bu planın bir parçası olarak koyun, tek başına kural saymayın. Bakanlık rehberi de ekran süresi, kurallar ve sonuçlar için ev içinde çocuğun katıldığı bir anlaşma yapılmasını, kurallara uyulmadığında ne yapılacağına önceden birlikte karar verilmesini öneriyor.

1. Önce uyku, hareket, ödev ve yemeği sabitleyin. Ekran, kalan zamana yerleşsin; ters sırada değil.
2. Ekransız yer ve zamanlar belirleyin. Bakanlık yemek sırasında, uyku öncesinde ve çocuk odasında ekran kullanılmamasını öneriyor; uykudan en az bir saat önce dijital araçlar bırakılmalı.
3. Ne izlendiğine ve kiminle izlendiğine bakın. AAP içeriğin kalitesini ve birlikte izlemeyi öne çıkarıyor; Bakanlık küçük yaşta çocuğun ekran karşısında yalnız bırakılmamasını istiyor.
4. Süre bitmeden hatırlatın, bitince duyguyu kabul edin. “Biliyorum, bir bölüm daha istiyorsun; şimdi kapatıyoruz” gibi bir cümle ve ardından başka bir etkinlik. Telefonu bırakmakta zorlanan çocuk için çocuğum sözümü dinlemiyor aracındaki “telefonu bırakmıyor” durumuna bakabilirsiniz.
5. Kuralları herkes için uygulayın. Bakanlık, ebeveynin uymadığı kurala çocuğun uymasının beklenemeyeceğini belirtiyor.
6. Birkaç haftada bir gözden geçirin. Uyku, ödev, ruh hâli ve arkadaş zamanı bozuluyorsa planı çocukla birlikte güncelleyin.

Aile Bakanlığı rehberi çocuğun kendi cep telefonuna sahip olması için 13 yaşı “ideal” olarak değerlendiriyor, yine de net bir kural koymanın zor olduğunu ve ebeveynin çocuğun hazır olup olmadığını değerlendirmesi gerektiğini yazıyor. Ergenle kuralları konuşmak için ergen çocukla iletişim, sosyal medya yaşı için 15 yaş altı sosyal medya düzenlemesi ve telefon bağımlılığı sayfalarına bakabilirsiniz.

Ekran kullanımı ne zaman uzmana danışmayı gerektirir?

Çocuk ekranı bırakmakta haftalardır zorlanıyor, uykusu, okula devamı, ödevleri ya da arkadaşlıkları belirgin biçimde bozulduysa okul rehberlik servisine veya çocuk ve ergen psikiyatrisine başvurun. Bu sayfa ve araç hiçbir davranışa tanı koymaz.

Dikkat dağınıklığı ya da aşırı hareketlilik gözlemliyorsanız konu ekranla sınırlı olmayabilir; değerlendirmeyi bir uzmana bırakın. Ekran düzeni konusunda çocuğun ders planını da kurmak istiyorsanız öğrenci koçluğunda haftalık görüşme ve günlük takiple çalışma düzenini birlikte kuruyoruz, ebeveyne de sade bilgilendirme yapıyoruz. Dilerseniz ücretsiz 15 dakikalık ön görüşmede durumunuzu konuşabiliriz.