Yüklemin türüne ve yerine göre cümleler
Cümle türlerini bulmanın ilk adımı yüklemi bulmaktır. Yüklem çekimli fiilse fiil cümlesi, isim soylu bir sözcükse isim cümlesidir; yüklem sondaysa kurallı, sonda değilse devrik cümledir.
| Tür | Ölçüt | Örnek |
|---|---|---|
| İsim cümlesi | Yüklem isim soylu (ek fiil alabilir) | Bugün hava çok güzel. / Annem öğretmendi. |
| Fiil cümlesi | Yüklem çekimli fiil | Kardeşim her sabah süt içer. |
| Kurallı cümle | Yüklem sonda | Ali okula gitti. |
| Devrik cümle | Yüklem sonda değil | Okula gitti Ali. |
| Eksiltili cümle | Yüklem söylenmemiş | Bir bardak çay, lütfen… |
Anlamına göre cümleler
| Tür | Örnek | Dikkat |
|---|---|---|
| Olumlu | Bu kitabı okudum. | Yargı gerçekleşiyor |
| Olumsuz | Bu kitabı okumadım. / Evde kimse yok. | -me, -ma, yok, değil |
| Soru | Bu kitabı okudun mu? | mi eki ya da soru sözcüğü |
| Ünlem | Ne güzel bir gün! | Coşkulu duygu |
Yapı ile anlam farklı olabilir: “Bu soruyu bilmeyen yok.” yapıca olumsuz ama anlamca olumludur (herkes biliyor). “Hiç gelmez olur mu?” ise yapıca soru, anlamca olumlu bir yargıdır. LGS’de bu ayrım sık sorulur.
Yapısına göre cümleler: basit, birleşik, sıralı, bağlı
| Tür | Ölçüt | Örnek |
|---|---|---|
| Basit cümle | Tek yüklem, fiilimsi yok | Kardeşim her sabah süt içer. |
| Birleşik cümle | Fiilimsi ya da yan cümle içerir | Yağmur yağınca sokaklar ıslandı. / Okuduğum kitap güzeldi. |
| Sıralı cümle | Yüklemler virgül ya da noktalı virgülle sıralanır | Eve geldi, çantasını bıraktı, mutfağa geçti. |
| Bağlı cümle | Yüklemler bağlaçla bağlanır | Ders çalıştı ama sınavı kazanamadı. |
Birleşik cümleyi tanımak için fiilimsiler konusunu bilmek gerekir: isim-fiil, sıfat-fiil ya da zarf-fiil içeren cümle birleşiktir. Yüklemi ve ögeleri bulmak için cümlenin ögeleri sayfamıza da bak.
Cümle türleri sorularında 3 adım
- Yüklemi bul: Cümleye “ne yaptı, ne oldu, nedir?” diye sor.
- Yüklemi incele: Türü (isim/fiil) ve yeri (sonda mı) iki ölçütü cevaplar.
- Cümlenin içine bak: Fiilimsi varsa birleşik; birden çok yüklem virgülle ayrıldıysa sıralı, bağlaçla bağlandıysa bağlı.
Bütün Türkçe konularındaki ilerlemeni LGS konuları sayfasındaki çizelgede izleyebilirsin. Paragraf soruları için paragraf soruları nasıl çözülür sayfamıza bak.
Cümle türleri: 10 soruluk kendini dene testi (adım adım çözümlü)
Aşağıdaki 10 soruyu çöz; her sorudan sonra doğru cevabı ve çözümü adım adım görürsün. Sonda yanlış yaptığın soruları yeniden çözebilirsin. Sorular bu sayfa için MEB kazanımlarına göre yazıldı; sonuçların yalnız bu cihazda tutulur.
Kendini dene · adım adım çözüm
Konu testi: 10 soru, her birinin çözümü adım adım
Şıkkı seç; doğru mu yanlış mı hemen gör, çözümü adım adım aç. Sonda yanlışlarını yeniden çözebilirsin.
Sorular MEB 8. sınıf öğretim programı kazanımlarına göre bu sayfa için yazıldı; sonuçların yalnız bu cihazda tutulur.
Bu konu hangi kazanımları kapsıyor?
Konu, MEB Türkçe öğretim programındaki aşağıdaki 8. sınıf kazanımlarını kapsar. 2026-2027’de 8. sınıf mevcut programla okutuluyor; Maarif Modeli programıyla başlayan öğrenciler LGS’ye ilk kez 2028’de girecek.
| Kod | Kazanım | Programdaki sınır |
|---|---|---|
| T.8.4.19 | Cümle türlerini tanır. | Kavramsal tanımlamalara girilmez. |
Kaynaklar
- Türkçe Dersi Öğretim Programı (İlkokul ve Ortaokul 1-8. Sınıflar), 2019: 8. sınıf kazanımları — T.C. Millî Eğitim Bakanlığı, Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı
- LGS Başvuru ve Uygulama Kılavuzu 2026 (oturumlar ve soru sayıları) — T.C. Millî Eğitim Bakanlığı
Bu rehberi kim hazırladı?
Aile ve Eğitim Koçluk Ekibi — İstanbul merkezli, Türkiye geneli online öğrenci koçluğu, mizaç analizi ve veli atölyeleri. Rehberlerimiz koçluk görüşmelerinde en sık karşılaştığımız soruları ve güvenilir kaynakları temel alır; resmî kurallar değiştiğinde güncellenir.
Yaklaşımımızı tanı
