Fiilimsiler konu anlatımı: isim-fiil, sıfat-fiil ve zarf-fiil (8. sınıf)

Fiilimsi nedir? Fiilden farkı ne?

Fiilimsi, bir fiilden türediği hâlde cümlede isim, sıfat ya da zarf görevinde kullanılan sözcüktür. “Koştu” bir fiildir; kişi (o) ve zaman (geçmiş) bildirir, cümlenin yüklemidir. “Koşan çocuk” sözündeki “koşan” ise koş- fiilinden türemiştir ama kişi ve zaman bildirmez; “çocuk” ismini niteler.

Fiilimsileri bulmak için iki soru yeter: Bu sözcük bir fiilden mi türemiş? ve Cümlede ne iş görüyor? Öğretim programı bu konuda eklerin ezberletilmemesini, fiilimsilerin cümledeki işlevinin kavratılmasını ister. Aşağıdaki tablolardaki ekler yalnızca tanımaya yardım etmek içindir.

İsim-fiil: eylemin adı

İsim-fiiller, eylemin adını bildirir ve cümlede isim gibi kullanılır; çekim eki alabilir, isim tamlamasında yer alabilir.

Dikkat: “-ma, -me” olumsuzluk eki de olabilir. “Bu kapıyı açma.” cümlesinde “açma” olumsuz emirdir, çekimli fiildir. “Kapıyı açma işi bana kaldı.” cümlesinde ise eylemin adıdır, isim-fiildir.

Sıfat-fiil: ismi niteleyen fiilimsi

Sıfat-fiiller, bir ismi niteler ya da belirtir: “Hangi?” ya da “Nasıl?” sorusuna cevap verir.

Sıfat-fiil nitelediği isim düşünce isim yerine de kullanılabilir: “Gelenleri karşıladık.” cümlesinde “gelenler” adlaşmış sıfat-fiildir. Aynı biçim yüklem olarak kullanılırsa çekimli fiildir: “Misafir yarın gelecek.”

Zarf-fiil: fiili zaman ve durum yönünden tamamlayan fiilimsi

Zarf-fiiller, cümledeki fiili zaman, durum ya da sebep yönünden tamamlar: “Ne zaman?”, “Nasıl?” sorularına cevap verir.

Fiilimsiyi çekimli fiilden ve kalıcı isimden nasıl ayırırım?

Fiilimsiler kişi ve kip eki almaz. Bir sözcük kişi ve zaman bildirip yüklem oluyorsa çekimli fiildir; bir nesnenin kalıcı adı olmuşsa fiilimsi değildir.

Kalıcı isim olmuş başka örnekler: kazma, dolma, çakmak, dondurma. Fiilimsiler ek fiil alarak isim cümlesinin yüklemi olabilir: “Tek hedefim kazanmaktı.” Bu cümlede “kazanmak” isim-fiildir ve ek fiille yüklem olmuştur.

LGS’de fiilimsiler nasıl sorulur?

LGS’de fiilimsiler çoğunlukla bir metindeki altı çizili sözcüklerin türünü belirleme, aynı türde fiilimsi bulunan cümleyi seçme ya da fiilimsi bulunmayan cümleyi bulma biçiminde gelir. Her seçenekte önce fiilden türeyen sözcükleri işaretle, sonra yüklemi bul ve dışarıda bırak; kalan sözcüklerin cümledeki görevine bak. Metin içinde soruyorsa önce cümlenin anlamını kavra, sonra sözcüğe dön.

Türkçe netlerini artırmak için paragraf çalışmasıyla dil bilgisini birlikte yürütmek işe yarar: paragraf soruları nasıl çözülür rehberine de bakabilirsin.

Fiilimsiler: 10 soruluk kendini dene testi (adım adım çözümlü)

Aşağıdaki 10 soruyu çöz; her sorudan sonra doğru cevabı ve çözümü adım adım görürsün. Sonda yanlış yaptığın soruları yeniden çözebilirsin. Sorular bu sayfa için MEB kazanımlarına göre yazıldı; sonuçların yalnız bu cihazda tutulur.

Bu konu hangi kazanımları kapsıyor?

Konu, MEB Türkçe öğretim programındaki aşağıdaki 8. sınıf kazanımlarını kapsar. 2026-2027’de 8. sınıf mevcut programla okutuluyor; Maarif Modeli programıyla başlayan öğrenciler LGS’ye ilk kez 2028’de girecek.