9. sınıf Türk dili ve edebiyatı ortak sınavı (7 Nisan 2027 Çarşamba): temalar, soru biçimi ve cevaplı örnekler

9. sınıf Türk dili ve edebiyatı ortak sınavı ne zaman, nasıl yapılır?

Yılın tüm ortak sınavları: ortak yazılı sınav 2026-2027.

Sınava kadar hangi temalar işlenmiş olur? (program sırasına göre hesap)

Tablo, Maarif Modeli programının işleniş sırasını ve yıllık ders saatlerini 2026-2027 çalışma takvimiyle eşleştirir.

Hesap yöntemi: 2026-2027 çalışma takvimine göre 1. dönem 14 Eylül 2026–22 Ocak 2027 (16-20 Kasım ara tatili hariç 18 hafta), 2. dönem 8 Şubat 2027’de başlar ve 8-12 Mart’ta ara tatil vardır. Programın işleniş sırası ve yıllık ders saatleri bu haftalarla eşleştirildi. Bu, okulların yıllık planlarına göre değişebilecek bir hesaptır; sınavın resmî kapsamı ODSGM’nin 2. dönem konu-soru dağılım tablolarıyla açıklanacaktır (26 Ekim 2026 itibarıyla yayımlanmadı).

Temaların hedefleri, alt konuları ve öğrenme çıktıları: 9. sınıf edebiyat konuları.

Cevaplı özgün hazırlık soruları

Aşağıdaki sorular programdaki öğrenme çıktılarına göre bu sayfa için yazılmış özgün alıştırmalardır; MEB’in sınav soruları değildir. Önce cevabı kendin yaz, sonra örnek cevapla karşılaştır.

1. Bir hikâyede serim, düğüm ve çözüm bölümlerinde neler anlatılır? Kısaca açıklayınız.

   Örnek cevap: Serimde kişiler, mekân ve zaman tanıtılır, olaya giriş yapılır. Düğümde olay gelişir, çatışma ya da merak noktası ortaya çıkar. Çözümde düğüm açılır ve olay bir sonuca bağlanır.

2. Birinci tekil kişili (kahraman) anlatıcı ile ilahi (hâkim) bakış açısının farkı nedir?

   Örnek cevap: Kahraman anlatıcı olayları kendi yaşadığı biçimde “ben” diliyle anlatır; yalnız kendi bildiğini ve hissettiğini aktarabilir. İlahi bakış açısında anlatıcı her şeyi bilir; kişilerin iç dünyasını, geçmişini ve geleceğini de anlatabilir.

3. “Kar yolları kapatınca köydeki öğretmen, haftalardır gelmeyen kitap kolisini beklemekten vazgeçmedi.” cümlesinde mekân ve zaman olayı nasıl etkiliyor?

   Örnek cevap: Mekân (karla kapanan köy yolları) ve zaman (kış, haftalar süren bekleyiş) olayın engelini oluşturur. Bu unsurlar beklemeyi uzatarak öğretmenin kararlılığını öne çıkarır; yani mekân ve zaman olay örgüsündeki çatışmanın kaynağıdır.

4. Şiirde ahenk unsurlarından ölçü, kafiye ve redifi tanımlayınız.

   Örnek cevap: Ölçü, dizelerdeki hece sayısının (hece ölçüsü) ya da hecelerin uzunluk-kısalık düzeninin (aruz) belirli bir kalıba göre tekrarıdır. Kafiye, dize sonlarındaki anlamları ve görevleri farklı ses benzerliğidir. Redif, kafiyeden sonra gelen, görevi ve anlamı aynı olan ek ya da kelimelerin tekrarıdır.

5. Aşağıdaki cümlelerden hangisi nesnel, hangisi özneldir? Gerekçesini yazınız. (a) “Roman, 1922 yılında yayımlanmıştır.” (b) “Romanın sonu okuru derinden etkiliyor.”

   Örnek cevap: (a) nesneldir: kanıtlanabilir bir bilgi verir. (b) özneldir: kişisel bir değerlendirmedir, okurdan okura değişebilir.

6. Okuduğunuz bir hikâyenin yapı unsurlarını gösteren bir bilgi görseli hazırlarken hangi adımları izlersiniz?

   Örnek cevap: Önce olay örgüsünü serim-düğüm-çözüm olarak çıkarırım. Sonra kişileri, mekânı, zamanı ve anlatıcıyı ayrı kutulara yazarım. Unsurlar arasındaki ilişkiyi oklarla gösterir, her kutuya metinden kısa bir kanıt ekler, son olarak yazım ve görsel düzeni kontrol ederim.

Açık uçlu soruya nasıl cevap yazılır?

1. Ne isteniyor? Soru kökündeki görevi (açıkla, karşılaştır, hesapla, örnek ver) işaretle.
2. Yolu göster: Sadece sonucu değil, işlemi ya da gerekçeyi yaz.
3. Kavramı kullan: Programdaki terimleri (ör. oran, olasılık, olay örgüsü, örtük ifade) doğru yerde kullan.
4. Cümleyle bitir: Sonucu tam cümleyle yaz.
5. Kontrol et: Cevabı soruya geri koyarak sına.

Puanın ders notuna etkisi için: ders notu hesaplama.