Sorumluluk sınavı nedir, kalan dersten nasıl kurtulunur?

Sorumluluk sınavı nedir, kimler girer?

Sorumluluk sınavı, bir dersten başarılı sayılamadığı hâlde sınıfını sorumlu olarak geçen öğrencinin, o dersi “borçtan” kurtarmak için girdiği sınavdır. Okulda “sorumluluk” kelimesi bir davranış ya da görev duygusu anlamına gelmez; dersin telafisini anlatır. Öğrenci üst sınıfa devam eder, başarısız olduğu dersi sorumluluk sınavlarında verir.

Yönetmelikte (md. 56) bir dersten başarılı sayılmak için iki dönem puanının aritmetik ortalamasının en az 50 olması, ya da birinci dönem puanı ne olursa olsun ikinci dönem puanının en az 70 olması gerekir. Doğrudan sınıf geçme koşulları md. 57’de, sorumlu geçme koşulları md. 58’de yer alır. Aşağıdaki tablo bu iki maddenin veli diliyle özetidir; tam metin için sayfa sonundaki bağlantıya bakın.

Yönetmelik, nakil ve geçişler nedeniyle ortaya çıkan sorumlu derslerin bu 6 ders sayısına dâhil edilmediğini de belirtir. Bu rehber lise düzeyini anlatır; ortaokul için ayrı bir yönetmelik geçerlidir. Kimin hangi dersten sorumlu olduğunu e-Okul’daki bilgiyle okulun duyurusunu karşılaştırarak teyit edin.

Sorumluluk sınavı hangi konuları kapsar?

Yönetmelik, sorumluluk sınavlarının “ders yılı içerisinde yapılan yazılı ve/veya uygulamalı sınav esaslarına göre” yapılacağını söyler (md. 58). Genel sınav esaslarına göre de sınavlar, ilgili alanın öğretim programındaki ölçme ve değerlendirme ölçütlerine göre hazırlanır ve cevabı öğrencinin oluşturduğu sorulardan oluşur (md. 45). Yani yönetmelik her ders için ünite listesi vermez; kapsamı ve soru biçimini okulunuzdaki ilgili dersin öğretmenleri belirler. Çoğu durumda sorumlu olunan sınıf düzeyindeki dersin programı çalışılır; ama bunu varsaymayın, ders öğretmeninden teyit edin.

Kapsamı netleştirmek için ders öğretmenine üç soru sorun: Hangi üniteler dâhil? Sınav yazılı mı, uygulamalı mı? Hangi kaynaklardan çalışılmalı? Türk dili ve edebiyatı ile yabancı dil derslerinde sınav yazılı ve uygulamalı olmak üzere iki aşamada yapılır (md. 58); bu derslerin sorumluluğunda uygulama kısmına da hazırlanmak gerekir. Öğretmenle nasıl konuşulacağı konusunda veli toplantısında öğretmene sorulacak sorular sayfası işinize yarayabilir.

Çalışma listesini ders kitabının içindekiler bölümünden çıkarmak en pratik yoldur. Konuyu okuyup kapatmak yerine birkaç soruyla anladığınızı sınayın; yanlış yaptığınız soruların konusunu not edin, son hafta bu notlar tekrar listeniz olur.

Şubat sorumluluk sınavı ne zaman yapılır?

Yönetmelik sorumluluk sınavı dönemini şöyle tanımlar: birinci dönemin ilk iki haftası, ikinci dönemin ilk iki haftası ve ikinci dönemin son iki haftası. “Şubat sorumluluk sınavı” dendiğinde kastedilen, ikinci dönemin ilk iki haftasındaki sınavdır. Sınav tarihlerini ve görevlendirilecek öğretmenleri okul müdürlüğü belirler; sınavlar dersleri aksatmayacak şekilde hafta içine planlanır, gerektiğinde cumartesi ve pazar günleri de yapılabilir (md. 58).

Millî Eğitim Bakanlığının duyurduğu 2026-2027 takvimine göre birinci dönem 14 Eylül 2026’da başlar ve 22 Ocak 2027’de biter; yarıyıl tatili 25 Ocak–5 Şubat 2027 arasındadır; ikinci dönem 8 Şubat 2027’de başlar, ders yılı 25 Haziran 2027’de sona erer. Bu tarihlerden yapılan hesapla ikinci dönemin ilk iki haftası 8–19 Şubat 2027 arasına denk gelir. Bu bir hesaptır, ilan edilmiş sınav günü değildir: sınavın hangi gün ve saatte yapılacağı okulunuzun duyurusundan öğrenilir.

Yarıyıl tatili, Şubat sınavından önceki son çalışma fırsatıdır. Tatilin ilk birkaç gününü dinlenmeye, kalan günleri ünite tekrarına ve soru çözmeye ayırmak dengeli bir yoldur. Sınavlar ikinci dönemin son iki haftasında da yapılabildiği için Şubat’ta yetişemeyen öğrencinin haziran dönemi için de planı olmalıdır; kaç sınav hakkı kullanılabileceği ve ek koşullar için okul yönetimine başvurun.

Dört haftalık sorumluluk sınavı hazırlık planı

Aşağıdaki plan tek bir ders için düşünülmüştür; sınava dört haftadan az kaldıysa son iki haftayı esas alın. Birden fazla ders varsa haftaları derslere bölün; her gün tek derse yüklenmek yerine iki ders arasında geçiş yapmak daha sürdürülebilirdir.

Günü 40–50 dakikalık bloklara bölmek dikkat süresini korumaya yardım eder; bu bir öneridir, resmî bir kural değildir. Çalışmayı büyük hedeflere değil küçük görevlere bağlayın: “Bugün tüm üniteyi bitir” yerine “bugün 10 soru ve yanlışların analizi.” Her gün aynı saatte başlamak karar verme yorgunluğunu azaltır; telefonu çalışma bloğu boyunca başka odada tutmak da dikkat dağınıklığını azaltır.

Veli olarak göreviniz çocuğunuza ders anlatmak değil, düzeni korumaktır. Her akşam “bugün ne yaptın?” diye sorgulamak yerine haftada bir planı birlikte gözden geçirmek yeterlidir. Hangi dersin neden zor geldiğini konuşmak, desteği doğru yere yönlendirmenizi sağlar. Sorumlu olunan derslerin yanında üst sınıfın dersleri de sürdüğü için çalışma saatlerini birbirine karıştırmamak önemlidir. Üniversite sınavına hazırlık sürecindeki öğrenciler için sınav düzenini daha geniş bir programa oturtmayı anlatan YKS koçluk sayfasına göz atabilirsiniz.

Sınav günü ve sonrası: kontrol listesi

Sınav sabahı panik yapmanın en iyi ilacı önceden hazırlanmış kısa bir listedir. Aşağıdaki maddeleri sınavdan bir gün önce birlikte işaretleyin; sayfayı yazdırıp buzdolabına da asabilirsiniz.

1. Sınav günü, saati ve yeri bir gün önce okul duyurusundan teyit edildi mi?
2. Kalem, silgi ve kalemtıraş hazır mı?
3. Su ve düzenli kullandığı ilaç varsa yanında mı?
4. Okulun istediği kimlik ya da kart çantada mı?
5. Telefon okul kuralına uygun şekilde kapalı ve çantada mı?
6. Yola çıkış saati ve ulaşım planı belli mi?
7. Sınavdan önceki son saatte yalnız kısa notlara bakıldı mı?
8. Erken varış ve sakin bir başlangıç için süre ayrıldı mı?

Sınav sonucunda dersten en az 50 puan alınırsa o dersin sorumluluğu kalkar. Yönetmeliğe göre sorumluluk sınavına giren öğrencinin o dersteki yılsonu puanı, dersin yılsonu puanı ile sorumluluk sınavı puanının aritmetik ortalamasıdır (md. 53). Sınav sonucuna itiraz konusunda md. 49 hükümleri uygulanır. Son sınıf öğrencisinin sorumluluk sınavı sonunda yalnız bir dersten başarısızlığı kalırsa, takip eden hafta içinde bir sınav daha yapılır (md. 58). Sonucu e-Okul’dan ve okul yönetiminden teyit edin.

Sınıf geçme hesabı ve yılsonu başarı puanının nasıl bulunduğu bu sayfanın konusu değildir; onu yıl sonu başarı puanı hesaplama sayfasında bulabilirsiniz. Çocuğa sorumluluk duygusu ve ders alışkanlığı kazandırma tarafı ise ayrı bir rehber: çocuğa sorumluluk kazandırma. Başka veli rehberleri için ana sayfaya göz atın.

Sınav kaygısı uykuyu, iştahı ya da günlük hayatı belirgin biçimde etkiliyorsa konuyu okul rehber öğretmeniyle paylaşın; gerekirse bir ruh sağlığı uzmanına yönlendirme isteyin. Bu sayfa genel bir hazırlık rehberidir ve kişisel durumun yerini tutmaz.

Son kontrol tarihi: 21.10.2026. Yönetmelik hükümleri güncel birleştirilmiş metinden (son değişiklik künyesi 3 Temmuz 2026) doğrulandı; kural değişikliği olup olmadığını sayfa sonundaki kaynaktan kontrol edin.