Okuduğunu anlama gözlem listesi: sorun nerede?
Çocuğunuza uyan maddeleri işaretleyin. İşaretlediğiniz maddelerin hangi gruba düştüğü, nereden başlamanız gerektiğini gösterir: akıcılık, kelime ya da çıkarım.
Kendi kendine kontrol
Kontrol listesi
Okuduğunu anlamamanın 3 nedeni
| Neden | Nasıl anlaşılır? | Evde ne yapılır? |
|---|---|---|
| Akıcılık düşük | Heceliyor, satır atlıyor, çok yavaş okuyor; okurken bütün dikkati kelimeleri çözmeye gidiyor | Her gün aynı kısa metni 2-3 kez sesli okumak; veliyle sırayla okumak |
| Kelime bilgisi yetersiz | Sık kelimelerin anlamını soruyor; metnin genelini kaçırıyor | Bilinmeyen kelimeyi metinden tahmin etmek, sonra birlikte sözlüğe bakmak |
| Çıkarım ve bütünleştirme | Kelimeleri okuyor ama “neden” sorusuna cevap veremiyor | Okumadan önce tahmin, okurken soru, okuduktan sonra kendi cümleleriyle anlatma |
MEB Türkçe öğretim programı, okumayı ayrı bir öğrenme alanı olarak tanımlar ve okuduğunu anlamayı akıcı okuma, söz varlığı ve anlama-çözümleme becerileriyle birlikte ele alır.
Evde 10 dakikalık oku-sor-anlat kartı
Kartı yazdırın ve bir hafta boyunca her gün kısa bir metinle uygulayın. Okumadan önce başlıktan tahmin, okurken iki soru, okuduktan sonra üç dört cümleyle kendi anlatımı. Hafta sonunda takip tablosuna birlikte bakın.
Ücretsiz · yazdırılabilir · e-posta istemez
Yazdırılabilir şablonlar
İhtiyacın olan formu seç; boş hâliyle yazdır ya da tarayıcıdan PDF olarak kaydet.
Şablonlar A4 için hazırlandı. Yazdırırken "arka plan grafikleri" kapalı kalabilir; çizgiler yine görünür.
Sınıfa göre okuduğunu anlama: ne beklenir?
| Sınıf | Beklenen | Velinin desteği |
|---|---|---|
| 3. sınıf | Kısa bir hikâyeyi akıcı okuyup ana olayı anlatabilmek | Her gün 15 dakika sesli okuma; bir sayfa siz, bir sayfa o |
| 4. sınıf | Bilgilendirici metinlerde ana fikri ve ayrıntıyı ayırabilmek | Sosyal Bilgiler ve Fen metnini iki cümleyle anlatma |
| 5-6. sınıf | Uzun metinlerde çıkarım yapmak, yönergeleri doğru anlamak | Problem sorularını önce kendi cümleleriyle yeniden anlatma |
| 7. sınıf | Paragraf sorularında ana düşünce, yardımcı düşünce, çıkarım | Gazete ya da dergi yazısından birlikte ana düşünce bulma |
Okumayı bir alışkanlığa çevirmek için kitap okuma alışkanlığı sayfamızdaki okuma günlüğünü kullanabilirsiniz. Ortaokul ve lise paragraf soruları için tekniği paragraf soruları nasıl çözülür sayfamızda anlattık.
Ne zaman öğretmenle ve rehberlik servisiyle konuşmalı?
Okuma ve yazmada yaşıtlarına göre belirgin ve aylardır süren bir zorlanma, harfleri sürekli karıştırma ya da düzenli desteğe rağmen ilerleme olmaması öğretmenle ve okul rehberlik servisiyle konuşmayı gerektirir. Bu durumlarda eğitsel değerlendirme için başvuru yolunu öğrenme güçlüğü işaretleri sayfamızda anlattık. Okurken çabuk yorulma, baş ağrısı ya da göz ovuşturma varsa bir göz muayenesi de yaptırın.
Kaynaklar
- Türkçe Dersi Öğretim Programı (İlkokul ve Ortaokul 1-8. Sınıflar), 2019: okuma öğrenme alanı — T.C. Millî Eğitim Bakanlığı, Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı
- Enhancing and Practicing Executive Function Skills with Children from Infancy to Adolescence — Center on the Developing Child, Harvard University
Bu rehberi kim hazırladı?
Aile ve Eğitim Koçluk Ekibi — İstanbul merkezli, Türkiye geneli online öğrenci koçluğu, mizaç analizi ve veli atölyeleri. Rehberlerimiz koçluk görüşmelerinde en sık karşılaştığımız soruları ve güvenilir kaynakları temel alır; resmî kurallar değiştiğinde güncellenir.
Yaklaşımımızı tanı
