Güvenli istem kartı: dersi ve amacı seç, kopyala
Amacını, dersini, sınıfını ve konunu seç; yapay zekânın cevabı hazır vermesini değil seni düşündürmesini isteyen bir istem hazırlansın. Kopyalayıp kullandığın yapay zekâ aracına yapıştırabilirsin.
Kopyala, yapıştır · kayıt yok
Yapay zekâ ile ders çalışma: güvenli istem kartı
Dersi, sınıfı ve amacını seç, konuyu yaz; yapay zekânın cevabı hazır vermesini değil seni düşündürmesini isteyen bir istem hazırlansın.
Yapay zekâ araçlarına adını, okulunu, fotoğrafını ya da başka kişisel bilgini yazma. Birçok aracın kullanım koşulları 13 yaş altını kabul etmez ve 18 yaş altı için veli izni ister; aracın koşullarını velinle birlikte oku.
Yapay zekâ ile ders çalışmanın doğru ve yanlış yolu
Yapay zekâ bir cevap makinesi gibi kullanıldığında öğrenmeyi azaltır; bir soru soran çalışma arkadaşı gibi kullanıldığında öğrenmeyi destekler.
| Verimsiz kullanım | Verimli kullanım |
|---|---|
| “Bu soruyu çöz.” | “Çözümümün hangi adımında hata yaptım? Cevabı söyleme, ipucu ver.” |
| “Konu özetini yaz.” | “Benim özetimdeki eksikleri göster.” |
| “Kompozisyonumu yaz.” | “Taslağımdaki anlatım bozukluklarını göster, düzeltmeyi ben yapayım.” |
| Cevabı kopyalayıp geçmek | Cevabı kendi cümlelerinle yeniden anlatmak |
Kendini test etmek, okuyup geçmekten daha kalıcı öğrenme sağlar. Bu yüzden yapay zekâdan soru istemek iyi bir başlangıçtır; konuları kalıcı hâle getirmek için aralıklı tekrar yöntemiyle birleştir.
Güvenli kullanım kuralları: kişisel veri, yaş ve yanlış bilgi
- Kişisel bilgi yok: Adını, okulunu, adresini, fotoğrafını, telefon numaranı ya da başkalarının bilgilerini yazma.
- Yaş koşullarını oku: Yaygın yapay zekâ araçlarının kullanım koşulları çoğunlukla 13 yaş altını kabul etmez ve 18 yaş altı için veli izni ister. UNESCO’nun 2023 rehberi de sınıfta üretken yapay zekâ kullanımı için en az 13 yaşı önerir.
- Doğruluğu kontrol et: Yapay zekâ kendinden emin bir dille yanlış ya da uydurma bilgi verebilir. Tarih, formül ve tanımları ders kitabıyla karşılaştır.
- Kaynak iste: Bir bilgi önemliyse kaynağını sor ve o kaynağı kendin aç.
- Duygusal destek için insanlara git: Kaygı, üzüntü ya da zorbalık yaşıyorsan aileni, öğretmenini ya da rehber öğretmenini ara.
Yapay zekâyla ödev yapmak kopya mı?
Yapay zekânın yazdığı metni kendi çalışman gibi teslim etmek, öğretmenin izin vermediği sürece kopya sayılır. Öğretmenler yapay zekâya farklı kurallar koyabilir: bazıları fikir üretmede kullanmaya izin verir, bazıları hiç izin vermez. Emin değilsen sor; izin varsa nerede kullandığını not et. Teslim ettiğin metin senin cümlelerin olmalı.
MEB ve UNESCO yapay zekâ hakkında ne diyor?
MEB, 17 Haziran 2025’te 2025-2029 dönemini kapsayan Eğitimde Yapay Zekâ Politika Belgesi ve Eylem Planı’nı yürürlüğe koydu. Belge dört hedef etrafında 15 politika ve 40 eylem adımı içeriyor; eğitimde yapay zekâ için etik kurallar ve kullanım standartları oluşturmayı, yapay zekâ okuryazarlığını artırmayı ve Bakanlık bünyesinde bir Yapay Zekâ Uygulamaları Etik Kurulu kurmayı hedefliyor. UNESCO’nun 2023 tarihli rehberi ise öğrencilerin verilerinin korunmasını, yaşa uygun kullanımı ve öğretmen denetimini öne çıkarıyor.
Veliler için: çocuğun yapay zekâ kullanımını nasıl desteklersiniz?
- İlk denemeleri birlikte, ortak alanda yapın; hangi soruları sorduğunu birlikte görün.
- Hesap ayarlarında sohbet geçmişi, veri paylaşımı ve yaş koşullarını birlikte kontrol edin.
- Ekran düzeni içinde yapay zekâ kullanımını da konuşun; aile dijital anlaşması için 15 yaş altı sosyal medya sayfamızdaki şablonu kullanabilirsiniz.
- “Bunu yapay zekâ mı yaptı?” yerine “Bunu bana kendi cümlelerinle anlatır mısın?” diye sorun.
Kaynaklar
- Eğitimde Yapay Zekâ Politika Belgesi ve Eylem Planı yürürlüğe girdi (17.06.2025) — T.C. Millî Eğitim Bakanlığı
- Guidance for generative AI in education and research (2023) — UNESCO
Bu rehberi kim hazırladı?
Aile ve Eğitim Koçluk Ekibi — İstanbul merkezli, Türkiye geneli online öğrenci koçluğu, mizaç analizi ve veli atölyeleri. Rehberlerimiz koçluk görüşmelerinde en sık karşılaştığımız soruları ve güvenilir kaynakları temel alır; resmî kurallar değiştiğinde güncellenir.
Yaklaşımımızı tanı
