Beceri temelli soru nedir? Bilgi ile becerinin farkı
Kılavuz bilgiyi, bir alana ait kavram, olgu ve ilkeleri tanıyıp açıklayabilmek; beceriyi ise bu bilgiyi kullanarak problem çözebilmek olarak tanımlıyor. Maarif Modeli’nde öğrenme çıktıları bu ikisinin birleşimidir; bu yüzden sorular da bilginin “kullanım boyutunu” ölçer.
| Beceri düzeyi (Maarif Modeli) | Ne demek? | Soru örneği |
|---|---|---|
| Temel beceriler | Saymak, okumak, bulmak, belirlemek gibi gözlenebilir eylemler | Tablodan bir değeri okumak |
| Bütünleşik beceriler | Sorgulama, gözlem, sınıflandırma gibi birden çok adımlı süreçler | Deney verisinden hangi değişkenin etkili olduğunu bulmak |
| Üst düzey düşünme becerileri | Problem çözme, eleştirel düşünme, karar verme | İki seçenekten maliyeti en düşük olanı gerekçeli seçmek |
Bağlam temelli soru: “bağlam olmadan çözülebiliyor mu?” testi
Bağlam, sorunun yerleştirildiği gerçek yaşam durumudur. Kılavuzun soru yazım sürecindeki son kontrol sorusu şudur: Soru bağlam olmadan çözülebiliyor mu? Cevap evetse soru yeniden yazılır.
Kılavuzdaki hatalı örnek: Metinde küresel ısınma anlatılıyor ama soru “Aşağıdakilerden hangisi bir sera gazıdır?” diye soruluyor. Öğrenci metni okumadan cevaplayabildiği için bağlam süs olarak kalmış oluyor. Doğru yaklaşımda soru, metindeki veriyi yorumlamayı gerektirir.
Kılavuza göre soru yazım süreci:
- Ölçülecek öğrenme çıktısını ve süreç bileşenini netleştirmek
- Gündelik hayatla ilişkili bağlam kurmak
- Süreç bileşenlerini ölçen soruları yazmak
- Güçlü çeldiriciler oluşturmak
- Bağlamın işlevini test etmek
Yeni nesil soru ile beceri temelli soru arasındaki fark
| Alışılmış “yeni nesil” soru | Maarif Modeli beceri temelli soru | |
|---|---|---|
| Dayanak | Genellikle konu ve kazanım | Öğrenme çıktısı ve süreç bileşenleri |
| Bağlam | Bazen süs olarak kalabiliyor | Bağlam okunmadan çözülememeli |
| Ölçülen | Çoğunlukla işlem ve yorum | Bilgi + kavramsal beceri + alan becerisi birlikte |
| Biçim | Çoktan seçmeli | Çoktan seçmeli (LGS ve YKS’de) |
MEB bu değişikliğin bir sınav sistemi değişikliği olmadığını, soruların yine müfredattaki konulardan sorulacağını vurguluyor. Ayrıntılar: 2028 LGS nasıl olacak ve 2028 YKS nasıl olacak.
Çözümlü örnekler: 7. sınıf ve 11. sınıf
Aşağıdaki iki soru bu sayfa için, kılavuzun ilkelerine göre özgün olarak yazıldı: biri 7. sınıf matematikte oran-orantı (MAT.7.1.7), diğeri 11. sınıf matematikte iki değişkenli veri yorumu (MAT.11.1.2). Her sorudan sonra çözümü adım adım görebilirsiniz.
Kendini dene · adım adım çözüm
Örnek sorular: 2 soru, her birinin çözümü adım adım
Şıkkı seç; doğru mu yanlış mı hemen gör, çözümü adım adım aç. Sonda yanlışlarını yeniden çözebilirsin.
Sorular MEB'in Maarif Modeli soru yazım kılavuzundaki ilkelere göre bu sayfa için özgün olarak yazıldı; sonuçların yalnız bu cihazda tutulur.
Beceri temelli sorulara nasıl çalışılır?
- Önce oku, sonra hesapla: Bağlamdaki veriyi altını çizerek okuyun; sorunun neyi istediğini kendi cümlenizle yazın.
- “Neden?” sorusu: Her konuda bir formülün ya da kuralın neden işe yaradığını açıklayabilmek, yeni bağlamlarda kullanmayı kolaylaştırır.
- Tablo ve grafik: Haftada birkaç kez grafik, tablo ve deney düzeneği içeren sorular çözün.
- Çeldiriciyi incele: Yanlış şıkların hangi düşünme hatasından geldiğini bulmak, aynı hatayı tekrar yapmamayı sağlar.
- Resmî örnekler: MEB’in MEBİ, EBA ve OGM Materyal’de paylaşacağı örnek soruları takip edin.
Kaynaklar
- Çoktan Seçmeli Soru Yazım Kılavuzu (Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli) — T.C. Millî Eğitim Bakanlığı
- YKS ve LGS'de yeni müfredata uyumlu soru modeli 2028'de hayata geçecek (15.12.2025) — T.C. Millî Eğitim Bakanlığı
- Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Öğretim Programları Ortak Metni — T.C. Millî Eğitim Bakanlığı
Bu rehberi kim hazırladı?
Aile ve Eğitim Koçluk Ekibi — İstanbul merkezli, Türkiye geneli online öğrenci koçluğu, mizaç analizi ve veli atölyeleri. Rehberlerimiz koçluk görüşmelerinde en sık karşılaştığımız soruları ve güvenilir kaynakları temel alır; resmî kurallar değiştiğinde güncellenir.
Yaklaşımımızı tanı
